Θολή όραση: Αιτίες και αντιμετώπιση

Τι είναι η θολή όραση;

Η θολή όραση είναι μία ανησυχητική κατάσταση που για πολλούς πιθανούς λόγους δεν επιτρέπει στο άτομο να δει και να εστιάσει καθαρά σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Μπορεί ανάλογα την αιτία να εμφανιστεί ξαφνικά ή σταδιακά και έχει μεγάλο εύρος διακύμανσης από ήπια έως σοβαρή θολερότητα που δεν επιτρέπει στον ασθενή να αναγνωρίζει αντικείμενα. Τέλος, μπορεί να εμφανίζεται στο ένα ή και στα δύο μάτια ταυτόχρονα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της θολής όρασης;

Τα συμπτώματα της θολής όρασης είναι ποικίλα και εξαρτώνται συνήθως από την υποκείμενη αιτία. Τα συνηθέστερα συμπτώματα θολής όρασης περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα “κουρτίνας” ή “νερών” μπροστά από τα μάτια
• Αυξημένη ευαισθησία στο φώς
• Ερεθισμός των οφθαλμών
• Διπλωπία, ή αλλιώς διπλή όραση
• Πονοκέφαλος
• Μειωμένη αντίθεση 

Η θολή όραση παραμορφώνει και αλλοιώνει την εικόνα μειώνοντας αισθητά την ποιότητα της όρασης.

Ποιες είναι οι κύριες αιτίες της θολής όρασης;

Η θολή όραση μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές πιθανές αιτίες με διαφορετική βαρύτητα και σοβαρότητα ανάλογα τη περίπτωση. Οι πιο συχνές περιλαμβάνουν:

• Διαθλαστική ανωμαλία: Η μυωπία, η υπερμετρωπία και ο αστιγματισμός, καθώς και η πρεσβυωπία σε ανθρώπους άνω των 40 που δε φορούν γυαλιά ή φακούς επαφής προκαλούν σημαντικά θολή όραση ανάλογα και με το βαθμό της εκάστοτε διαθλαστικής ανωμαλίας.
• Καταρράκτης: Μία από τις συχνότερες παθήσεις του ματιού που αφορά κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας αλλά τα τελευταία χρόνια προσβάλλει και νεότερους. Ο καταρράκτης προκαλεί γενικευμένη θόλωση της εικόνας, μείωση της έντασης και της φωτεινότητας των χρωμάτων σα να κοιτά κανείς μέσα από βρώμικο τζάμι. 
• Ξηροφθαλμία: Αποτελεί μία πολύ συχνή πάθηση που προσβάλλει τη πλειοψηφία των ατόμων σε κάποια φάση της ζωής τους. Επηρεάζεται σημαντικά από διάφορες συστηματικές παθήσεις όπως ροδόχρους ακμή κ.α. καθώς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Η ξηροφθαλμία οδηγεί σε παραμόρφωση και αλλοίωση της εικόνας λόγω αστάθειας της δακρυϊκής στοιβάδας.
• Αποκόλληση υαλοειδούς: Αποτελεί μία πολύ συχνή κατάσταση στο γενικό πληθυσμό και συνήθως σχετίζεται είτε με τη μυωπία είτε με τη πάροδο των ετών. Ο ασθενής παρατηρεί ενίοτε πολλά και ενοχλητικά “μυγάκια” τα οποία παρεμποδίζουν και θολώνουν την εικόνα. 
• Αποκόλληση αμφιβληστροειδούς: Αποτελεί μία πολύ σοβαρή κατάσταση που χρήζει άμεσης χειρουργικής αποκατάστασης και στα αρχικά της στάδια εκδηλώνεται με θολή όραση σε ένα περιφερικό μέρος του οπτικού πεδίου το οποίο μπορεί σταδιακά να επεκτείνεται.
• Παθήσεις της ωχράς κηλίδος: Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η συχνότερη πάθηση που αφορά τη πολύ σημαντική αυτή δομή του ματιού. Εμφανίζεται σε προχωρημένες ηλικίες άνω των 60 ετών και μπορεί να επηρεάσει σταδιακά το ένα ή πιο συχνά και τα δύο μάτια. Προκαλεί θολή όραση στο κέντρο του οπτικού πεδίου.
• Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια: Ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την οπτική οξύτητα προκαλώντας θολή όραση λόγω συσσώρευσης υγρού στην ωχρά κηλίδα αλλά και με άλλους τρόπους όπως αιμορραγίες εντός του οφθαλμού και αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. 
• Γλαύκωμα: Αποτελεί μία πολύ σοβαρή πάθηση που δυνητικά χωρίς θεραπεία μπορεί να προκαλέσει τύφλωση. Αργεί να οδηγήσει σε συμπτώματα για αυτό πολλοί ασθενείς έρχονται αρκετά αργά στον οφθαλμίατρο. Σταδιακά προκαλεί θολή όραση συνήθως και στα δύο μάτια.
• Παθήσεις του οπτικού νεύρου: Μπορεί να είναι φλεγμονώδους αιτιολογίας (πχ οπτική νευρίτιδα από σκλήρυνση κατά πλάκας), ισχαιμικές παθήσεις του νεύρου αλλά και συμπιεστικής αιτιολογίας όπως όγκοι που πιέζουν το οπτικό νεύρο και οδηγούν σε θολή όραση.
• Οφθαλμικά τραύματα: Τα τραύματα των ματιών μπορεί να οδηγήσουν σε παροδική ή μόνιμη θολή όραση μέσω δημιουργίας ουλών κυρίως στον κερατοειδή ή στον κρυσταλλοειδή φακό του οφθαλμού.
• Ημικρανία: Η ημικρανία με αύρα ή η οφθαλμική ημικρανία προκαλούν παροδικά θολή όραση με ή χωρίς πονοκέφαλο.
• Φαρμακευτική αγωγή: Κάποιες κατηγορίες φαρμάκων όπως αντικαταθλιπτικά, κορτιζόνη, φάρμακα για ημικρανία, καρδιολογικά όπως διουρητικά καθώς και φάρμακα για αυτοάνοσες παθήσεις όπως η υδροξυχλωροκίνη μπορεί να επηρεάσουν την όραση.

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο;

Πρέπει να επισκεφθείτε οφθαλμίατρο σε κάθε περίπτωση ξαφνικής ή σταδιακής εμφάνισης θολής όρασης. Οι αιτίες ποικίλλουν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να θέτουν την όραση σε κίνδυνο μακροπρόθεσμα. Σε περίπτωση ξαφνικής απώλειας όρασης που συνοδεύεται με νευρολογικά συμπτώματα όπως δυσαρθρία ή διπλωπία είναι απαραίτητη η άμεση εξέταση από οφθαλμίατρο και νευρολόγο. Η ξαφνική θολή όραση από το ένα μάτι είναι ιδιαίτερα ανησυχητική για τον ασθενή και χρήζει άμεσης διερεύνησης. 

Πώς γίνεται η διάγνωση της θολής όρασης από τον οφθαλμίατρο;

Ο ιατρός θα κάνει λεπτομερή λήψη ιστορικού (πότε και πώς ξεκίνησε η θολή όραση, συνοδά συμπτώματα όπως πόνο ή διπλωπία, λήψη φαρμάκων και ατομικο και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό).

Στη συνέχεια θα γίνει πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος με βυθοσκόπηση, εξέταση oct και οπτικά πεδία. Ο οφθαλμίατρος ανάλογα με τα συμπτώματα θα κάνει βασική νευροοφθαλμολογική εξέταση σε περίπτωση τυχόν διπλωπίας η περιορισμού της οφθαλμοκινητικότητας.

Σε υποψία νευρολογικών παθήσεων θα προγραμματιστεί απεικονιστικός έλεγχος (αξονική η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου) καθώς και πιθανώς εξέταση από νευρολόγο.

Ποιοι είναι οι τρόποι αντιμετώπισης της θολής όρασης;

Οι τρόποι αντιμετώπισης της θολούρας στα μάτια ποικίλλουν και εξαρτώνται από την υποκείμενη αιτία:

• Διόρθωση της διαθλαστικής ανωμαλίας με χρήση γυαλιών, φακών επαφής ή επέμβαση λέιζερ στα μάτια.
• Χειρουργική επέμβαση καταρράκτη αν υπάρχει θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού.
• Ενυδατικές σταγόνες σε περίπτωση έντονης ξηροφθαλμίας
• Χειρουργική επέμβαση αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς για την αποκατάσταση της όρασης 
• Για την εκφύλιση της ωχράς κηλίδας ο ασθενής πρέπει να επισκέπτεται τακτικά τον οφθαλμίατρό του ώστε να εντοπίζονται τυχόν προβλήματα εγκαίρως και να αντιμετωπίζονται ανάλογα
• Καλή ρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη, προσεκτική διατροφή και τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι σε ασθενείς με διαβήτη.
• Για την αντιμετώπιση της θολής όρασης από γλαύκωμα ο ασθενής πρέπει να εξετάζεται συχνά από τον οφθαλμίατρό του και να βάζει τις αντιγλαυκωματικές σταγόνες με βάση τις οδηγίες του ιατρού του.
• Όσον αφορά τις παθήσεις του οπτικού νεύρου ανάλογα την αιτία χορηγούνται φάρμακα όπως κορτιζόνη σε περιπτώσεις οπτικής νευρίτιδας και γίνονται ακτινοθεραπείες ή/και χειρουργείο σε όγκους που πιέζουν το οπτικό νεύρο
• Στα οφθαλμικά τραύματα απαραίτητη είναι η άμεση εξέταση και χειρουργική αντιμετώπιση από οφθαλμίατρο για πρόληψη μακροχρόνιων επιπλοκών και θολής όρασης.
• Σε περιπτώσεις θολής όρασης λόγω ημικρανίας είναι απαραίτητη η εξέταση από νευρολόγο και πιθανώς λήψη αντίστοιχης προληπτικής αγωγής. Η ταυτόχρονη ζαλάδα και θολούρα στα μάτια είναι τυπικό φαινόμενο ημικρανίας.
• Τέλος σε καταστάσεις θολής όρασης από φάρμακα, ο ασθενής θα πρέπει να διακόψει την αγωγή και να την αντικαταστήσει με εναλλακτική θεραπεία.

Ποιες συνήθειες βοηθούν στην αποφυγή ή στη βελτίωση της κατάστασης;

Πολλοί ασθενείς συχνά αναφέρουν: “έχω” ή “ έχω θολή όραση στο αριστερό μάτι” και “τι μπορώ να κάνω για να το αποφεύγω στο μέλλον”. 

Πέντε καθημερινές συνήθειες που βοηθούν στην αποφυγή ή βελτίωση της θολής όρασης είναι:

• Σε περίπτωση πολύωρης εργασίας σε υπολογιστή κάθε μισή ώρα τραβήξτε το βλέμμα σας και εστιάστε σε μακρινή απόσταση
• Ανοιγοκλείνετε συνειδητά τα βλέφαρα πολλές φορές μέσα στο λεπτό ειδικά όταν διαβάζετε βιβλίο ή δουλεύετε στον υπολογιστή
• Διατηρείτε επαρκή φωτισμό στο χώρο εργασίας ή στο διάβασμα βιβλίου
• Να διατηρείτε υγιεινό τρόπο ζωής με καλή διατροφή, επαρκή ύπνο, άσκηση και έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου
• Ετήσιοι οφθαλμολογικοί έλεγχοι είναι απαραίτητοι για την πρόληψη οφθαλμολογικών προβλημάτων και θολής όρασης

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί θολώνουν τα μάτια μου ξαφνικά;

Τα μάτια θολώνουν ξαφνικά συνήθως λόγω κόπωσης, στρες και πολύωρης εργασίας στον υπολογιστή που προκαλούν ξηροφθαλμία. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει πάθηση του οπτικού νεύρου, του αμφιβληστροειδή ή νευρολογική πάθηση.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει θολή όραση;

Το άγχος μπορεί να προκαλέσει έντονη θολερότητα όρασης είτε μέσω επιδείνωσης μιας προϋπάρχουσας ξηροφθαλμίας, είτε μέσω διακυμάνσεων της αιμάτωσης του οπτικού νεύρου ή ημικρανιών που προκαλούνται από αυτό.

Συνδέεται η θολή όραση με τα κουρασμένα μάτια;

Η θολή όραση πολύ συχνά εμφανίζεται ταυτόχρονα με κουρασμένα μάτια και σχετίζονται με πολύωρη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, ανεπαρκή φωτισμό στο χώρο εργασίας, ξηροφθαλμία και γενικότερη κόπωση.

Γιατί βλέπω θολά μόνο στο αριστερό ή στο δεξί μάτι;

Η θολή όραση μπορεί να αφορά μόνο το δεξί ή το αριστερό μάτι, ενίοτε και τα δύο. Πολλές φορές ένα μάτι είναι σημαντικά πιο επιβαρυμένο από το άλλο προκαλώντας έντονα συμπτώματα.

Πότε θεωρείται επείγον περιστατικό η θολή όραση;

Η θολή όραση θεωρείται επείγον περιστατικό όταν συνοδεύεται από διπλή όραση, λάμψεις/μυγάκια, πλήρη απώλεια όρασης, νευρολογικά συμπτώματα όπως δυσαρθρία/ζαλάδα. 

Γιατί η ξαφνική θολή όραση στο ένα μάτι θεωρείται επείγουσα;

Η ξαφνική θόλωση στο ένα μάτι είναι επείγουσα γιατί υποδηλώνει σοβαρές βλάβες, όπως αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, θρόμβωση αγγείου ή φλεγμονή του οπτικού νεύρου. Σε αντίθεση με τη σταδιακή θόλωση, η οξεία μονόπλευρη θολή όραση μπορεί να προκαλέσει μόνιμη τύφλωση αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα εντός λίγων ωρών.

Τι σημαίνει η στιγμιαία θολή όραση;

Η στιγμιαία θολή όραση, δηλαδή η θολή όραση που διαρκεί λίγα λεπτά, οφείλεται συνήθως σε ξηροφθαλμία, ορθοστατική υπόταση ή οπτική κόπωση. Αν όμως η θόλωση είναι συχνή, αφορά το ένα μάτι ή θυμίζει «μαύρη κουρτίνα», μπορεί να υποδηλώνει ισχαιμικό επεισόδιο ή αγγειακό πρόβλημα και απαιτεί άμεση οφθαλμολογική εξέταση.