Βλεφαρόπτωση (Πτώση βλεφάρου)

Τι είναι η βλεφαρόπτωση;

Η βλεφαρόπτωση (πτώση βλεφάρου) είναι η πάθηση εκείνη κατά την οποία η θέση του άνω βλεφάρου βρίσκεται σε χαμηλότερη θέση από το φυσιολογικό. Η φυσιολογική θέση του άνω βλεφάρου είναι στο άνω όριο του κερατοειδούς ή ένα χιλιοστό κάτω από αυτό. Η πτώση του άνω βλεφάρου μπορεί να παρουσιάζεται στο ένα μάτι ή και τα δύο μάτια και συχνά είναι ασύμμετρη. Η βλεφαρόπτωση στις περισσότερες περιπτώσεις είναι σταδιακά επιδεινούμενη αλλά σπανιότερα μπορεί να είναι ξαφνική. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα μάτια να δείχνουν μικρότερα, το ένα μάτι πιο κλειστό από το άλλο και το βλέμμα κουρασμένο.

Ποιες είναι οι αιτίες της βλεφαρόπτωσης;

Οι αιτίες της βλεφαρόπτωσης ποικίλουν, με τις 2 πρώτες που αναφέρουμε παρακάτω να είναι οι πιο κοινές:

• Απονευρωτική: Η συχνότερη κατάσταση κατά την οποία ο τένοντας του ανελκτήρα μυ του βλεφάρου έχει χαλαρώσει. Πιθανά αίτια είναι η προχωρημένη ηλικία, η χρόνια χρήση φακών επαφής, οι αλλεργίες, τα χειρουργεία ματιών ή το τραύμα των βλεφάρων.
• Συγγενής: Η συγγενής πτώση βλεφάρου είναι μία εκ γενετής δυσλειτουργία του ανελκτήρα μυ, η οποία παρουσιάζεται από τη γέννηση, τη βρεφική ή την παιδική ηλικία.
• Μυογενής: Προκαλείται από παθήσεις και σύνδρομα που επιφέρουν δυσλειτουργία των μυών, όχι μόνο των βλεφάρων αλλά και σε άλλα μέρη του σώματος. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη μυασθένεια Gravis, τη χρόνια προοδευτική εξωτερική οφθαλμοπληγία, την οφθαλμοφαρυγγική δυστροφία κ.α.
• Νευρογενής: Οφείλεται σε νευρολογικές καταστάσεις, όπως είναι η πάρεση οφθαλμοκινητικού νεύρου και το σύνδρομο Horner.
• Μηχανική: Πρόκειται για φλεγμονές ή όγκους του πάνω βλεφάρου (π.χ. χαλάζιο) που μπορούν να προκαλούν πτώση του βλεφάρου.
• Τραύμα: Μπορεί να οδηγήσει σε τραυματισμό του ανελκτήρα μυ και πτώση του άνω βλεφάρου.
• Ψευδοπτώση: Καταστάσεις όπως είναι η περίσσεια δέρματος των βλεφάρων, η πτώση φρυδιών και η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια μπορούν να δώσουν ψευδή εικόνα βλεφαρόπτωσης. Σε αυτές τις καταστάσεις μπορεί το φαινομενικά πεσμένο βλέφαρο να μην είναι το παθολογικό.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι δεν έχει αποδειχθεί μέσω ερευνών η σύνδεση του άγχους με την πτώση βλεφάρου, όπως συχνά αναφέρεται.

Ποια είναι τα συμπτώματα της βλεφαρόπτωσης;

Η πτώση βλεφάρου προκαλεί βάρος και δυσκολία διάνοιξης του ματιού, ειδικά όταν είμαστε κουρασμένοι. Σε πιο προχωρημένο βαθμό, μπορεί να περιορίσει σημαντικά το οπτικό πεδίο. Ακόμα, εμφανίζεται αίσθηση βάρους στο μέτωπο και στα φρύδια, κόπωση στα μάτια και αίσθημα εξάντλησης. Σε καταστάσεις όπως η μυασθένεια, η ένταση με την οποία εκδηλώνονται τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλει μέσα στη μέρα και να ενισχύεται το βράδυ, ενίοτε προκαλώντας και διπλωπία. Τέλος, η βλεφαρόπτωση προκαλεί σημαντικό αισθητικό πρόβλημα. 

Πώς γίνεται η διάγνωση της βλεφαρόπτωσης; 

Η διάγνωση της βλεφαρόπτωσης γίνεται με κλινική εξέταση στο ιατρείο και περιλαμβάνει τη λήψη ιατρικού ιστορικού, μετρήσεις της λειτουργίας των μυών, έλεγχο οπτικής οξύτητας, κινητικότητας των ματιών και βυθοσκόπηση. Σε περίπτωση που υπάρχει υπόνοια νευρολογικής – μυογενούς αιτιολογίας της πτώσης των βλεφάρων, ο ιατρός θα ζητήσει περαιτέρω ειδικές εξετάσεις, όπως είναι η μαγνητική τομογραφία, οι εξετάσεις αίματος και η νευρολογική εκτίμηση. 

Ποιος είναι ο τρόπος αντιμετώπισης της βλεφαρόπτωσης; 

Σε περιπτώσεις που η βλεφαρόπτωση έχει επιπτώσεις στο οπτικό πεδίο και προκαλεί έντονη ασυμμετρία, ως θεραπεία αντιμετώπισης συνίσταται η χειρουργική επέμβαση. Η επιλογή της χειρουργικής επέμβασης εξαρτάται από την αιτία της βλεφαρόπτωσης και τη λειτουργία του ανελκτήρα μυ. Στόχος του χειρουργείου είναι η σύσφιξη του μυ και η επανατοποθέτησή του στο σωστό ανατομικό σημείο για ανύψωση του βλεφάρου.

Η χειρουργική επέμβαση για την ανύψωση των άνω βλεφάρων είναι δυνατόν να βελτιώσει σημαντικά το οπτικό πεδίο του ασθενούς, να μειώσει την κόπωση στα μάτια και να βελτιώσει την εμφάνιση του προσώπου. Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει είτε με εξωτερική είτε με εσωτερική τομή, ανάλογα τη περίπτωση, όπως επίσης να συνδυαστεί με βλεφαροπλαστική, δηλαδή αφαίρεση της περίσσειας δέρματος. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η θεραπεία της βλεφαρόπτωσης επιφέρει μόνιμο και λειτουργικό αποτέλεσμα στον ασθενή.

Πριν από το χειρουργείο

Πριν το χειρουργείο ο ασθενής θα σταματήσει τη λήψη αντιπηκτικών ανάλογα με τις οδηγίες του ιατρού. Η επέμβαση γίνεται με τοπική αναισθησία στο βλέφαρο και ήπια μέθη, καθώς χρειάζεται η συνεργασία του ασθενούς για την επίτευξη του ιδανικού αποτελέσματος.

Φωτογραφίες πριν και μετά το χειρουργείο

Πριν και 3 εβδομάδες μετά από βλεφαροπλαστική άνω βλεφάρων και διόρθωση δεξιάς βλεφαρόπτωσης.

Φωτογραφίες πριν και μετά από βλεφαροπλαστική λόγω βλεφαρόπτωσης (Πτώση βλεφάρου)

Πριν και 2 εβδομάδες μετά από χειρουργική διόρθωση βλεφαρόπτωσης σε ασθενή με θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια και Μυασθένεια Gravis.

Αμφοτερόπλευρη διόρθωση βλεφαρόπτωσης σε ασθενή με μυασθένεια Gravis και αντιπηκτική αγωγή. Πριν και μία εβδομάδα μετά από χειρουργική επανατοποθέτηση του ανελκτήρα μυός στη φυσιολογική του θέση εντός του βλεφάρου με πρόσθια προσπέλαση. Σε 30% των ασθενών με μυασθένεια χρειάζεται (παρά την φαρμακευτική αγωγή) χειρουργική επέμβαση με στόχο τη συμμετρία και την υποδιόρθωση για αποφυγή μετεγχειρητικού λαγόφθαλμου. Τα αποτελέσματα είναι συχνά εξαιρετικά ικανοποιητικά.

Μετά τη χειρουργική επέμβαση

Μετά την χειρουργική επέμβαση βλεφαρόπτωσης ο ασθενής επιστρέφει την ίδια μέρα στο σπίτι του. Για χρονικό διάστημα δύο ημερών χρησιμοποιεί επιθέματα πάγου πάνω από αποστειρωμένη γάζα. Επίσης, χορηγούνται αντιβιοτικές και αντιφλεγμονώδεις σταγόνες σε συνδυασμένο σκεύασμα. Ο πόνος είναι συνήθως πολύ λίγος και δε χρειάζεται λήψη παυσίπονου. Τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση είναι φυσιολογική η εμφάνιση δακρύρροιας, η θολερότητα όρασης, το οίδημα του βλεφάρου, η εμφάνιση μελανιάς καθώς και το αίσθημα ξένου σώματος στο μάτι. Ο πρώτος επανέλεγχος στο ιατρείο γίνεται μία εβδομάδα μετά την επέμβαση όπου και γίνεται η πρώτη εκτίμηση και η αφαίρεση των ραμμάτων.

Συχνές ερωτήσεις

Τι ποσοστό επιτυχίας έχει η χειρουργική επέμβαση;

Η επέμβαση βλεφαρόπτωσης έχει ποσοστά επιτυχίας κοντά στο 90%. Ένας στους δέκα ασθενείς ίσως χρειαστεί επέμβαση διόρθωσης της θέσης του βλεφάρου εντός του πρώτου εξαμήνου.

Πόσο καιρό κρατάει το αποτέλεσμα;

Το αποτέλεσμα κρατάει σχεδόν πάντα για τουλάχιστον 15 με 20 έτη.

Θεωρείται η πτώση του βλεφάρου πάθηση στα βλέφαρα;

Η βλεφαρόπτωση εξ’ ορισμού δεν αποτελεί πάθηση αλλά κλινικό σημείο – διάγνωση και μπορεί να είναι αποτέλεσμα πολλών διαφορετικών παθήσεων.

Σε ποιες περιπτώσεις είναι η πτώση βλεφάρου ιατρικό επείγον;

Καταστάσεις νευρολογικής αιτιολογίας πτώσης των βλεφάρων όπως είναι η πάρεση του οφθαλμοκινητικού νεύρου, που συνοδεύεται από διπλωπία και έντονους πονοκεφάλους, καθιστούν τη βλεφαρόπτωση ιατρικό επείγον. Η προσωρινή πτώση βλεφάρου που μετά βελτιώνεται αυτόματα είναι συνήθως καλοήθης και δεν χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.