Τι είναι η οπίσθια ραγοειδίτιδα;

Η οπίσθια ραγοειδίτιδα είναι ο τύπος ραγοειδίτιδας που εντοπίζεται στο οπίσθιο τμήμα του ραγοειδούς χιτώνα, τον χοριοειδή. Η φλεγμονή συχνά επεκτείνεται και στον αμφιβληστροειδή χιτώνα, το υαλοειδές και το οπτικό νεύρο. Αποτελεί την πιο σοβαρή μορφή ραγοειδίτιδας και μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης και βλάβες στον βυθό του οφθαλμού. Η συχνότητα αυτών των σοβαρών επιπλοκών υπολογίζεται στο 30 με 35% των ασθενών. Η οπίσθια ραγοειδίτιδα συνήθως έχει αργή και προοδευτική εξέλιξη αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ταχύτατα. Μπορεί να εμφανιστεί σε συνδυασμό με διάμεση ραγοειδίτιδα ή και πρόσθια ραγοειδίτιδα (ιριδοκυκλίτιδα).

Ποια είναι τα αίτια της οπίσθιας ραγοειδίτιδας;

Τα αίτια της οπίσθιας ραγοειδίτιδας διακρίνονται σε λοιμώδη και μη λοιμώδη

Τα λοιμώδη αίτια της οπίσθιας ραγοειδίτιδας περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

  • Τοξοπλάσμωση
  • Τοξοκαρίαση
  • Φυματίωση
  • Σύφιλη
  • Bartonella (“νόσος εξ’ ονύχων γαλής”)
  • Ιογενή αίτια: Ιός απλού έρπητα, κυτταρομεγαλοϊός, ιός του έρπητα ζωστήρα
  • HIV

Τα μη λοιμώδη αίτια της οπίσθιας ραγοειδίτιδας περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

  • Σαρκοείδωση
  • Νόσος Vogt-Koyanagi-Harada
  • Νόσος Αδαμαντιάδη-Behcet
  • Σύνδρομο λευκών κηλίδων
  • Πολυεστιακή χοριοειδίτιδα
  • Χοριοειδίτιδα Birdshot
  • Συστηματικό ερυθηματώδη λύκο
  • Κοκκιωμάτωση Wegener
  • Οζώδη πολυαρτηρίτιδα

Σπανιότερα η οπίσθια ραγοειδίτιδα μπορεί να συνδέεται με κακοήθειες, όπως το λέμφωμα, ή μεταστατικούς καρκίνους, όπως π.χ. του μαστού.

Ποιοι είναι οι τύποι της οπίσθιας ραγοειδίτιδας;

Η οπίσθια ραγοειδίτιδα μπορεί να ταξινομηθεί με διαφορετικούς τρόπους:

  • Με βάση τα αίτια: Λοιμώδης και μη λοιμώδης
  • Με βάση την εντόπιση: Χοριοειδίτιδα, αμφιβληστροειδίτιδα, χοριοαμφιβληστροειδίτιδα, υαλίτιδα, αγγειίτιδα, νευροαμφιβληστροειδίτιδα
  • Με βάση την πορεία της νόσου: Χρόνια και οξεία
  • Με βάση κλινικά χαρακτηριστικά: Κοκκιωματώδης και μη κοκκιωματώδης

Όταν η οπίσθια ραγοειδίτιδα συνδυάζεται με διάμεση και πρόσθια ραγοειδίτιδα, τότε η νόσος ονομάζεται πανραγοειδίτιδα.

Ποια είναι τα συμπτώματα της οπίσθιας ραγοειδίτιδας;

Τα συμπτώματα της οπίσθιας ραγοειδίτιδας συχνά μοιάζουν με αυτά που εμφανίζονται στη διάμεση ραγοειδίτιδα. Έτσι μπορούν να παρατηρηθούν:

  • Μυοψίες (μυγάκια)
  • Θάμβος όρασης
  • Ξαφνική ή σταδιακή απώλεια της όρασης
  • Απώλεια μέρους του οπτικού πεδίου

Σε σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ερυθρότητα και πόνος του οφθαλμού.

Ποια είναι η θεραπεία της οπίσθιας ραγοειδίτιδας;

Παραδοσιακά η θεραπεία της μη λοιμώδους οπίσθιας ραγοειδίτιδας, όπως και στη διάμεση ραγοειδίτιδα, περιελάμβανε τοπική και συστηματική χορήγηση κορτιζόνης (υπό μορφή ενέσεων δίπλα ή πίσω από τον οφθαλμό, ενδοϋαλοειδικά εμφυτεύματα κορτιζόνης)  με στόχο την ανοσοκαταστολή. Η χρήση των κορτικοστεροειδών είναι γνωστή εδώ και πολλές δεκαετίες με εξαιρετικά αποτελέσματα αλλά και πιθανές επιπλοκές για τον ασθενή. Η εξέλιξη των θεραπευτικών σχημάτων περιλαμβάνει τη χρήση άλλων, πιο μοντέρνων ανοσοκατασταλτικών είτε σε συνδυασμό με την κορτιζόνη είτε σε συνέχισή της σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται πλήρως ή χρειάζονται πιο μακροχρόνια αγωγή.

Στη μη λοιμώδη οπίσθια ραγοειδίτιδα η επιλογή του ανοσοκατασταλτικού εξαρτάται από την κατάσταση της φλεγμονής και τη γενικότερη κατάσταση υγείας του ασθενούς. Πέραν της κορτιζόνης μπορεί να χρησιμοποιηθούν:

  • Αντιμεταβολίτες, όπως η αζαθειοπρίνη και η μυκοφαινολάτη.
  • Βιολογικοί παράγοντες, όπως το μονοκλωνικό αντίσωμα ινφλιξιμάμπη (Infliximab) και η ανταλιμουμάμπη (adalimumab).

Στη λοιμώδη οπίσθια ραγοειδίτιδα πρωτεύοντα ρόλο έχει ο εντοπισμός του λοιμογόνου παράγοντα με τη βοήθεια λήψης βιοψίας από τον οφθαλμό και καλλιεργειών αίματος. Ανάλογα με τον μικροβιακό παράγοντα η θεραπεία προσαρμόζεται εξατομικευμένα στη κάθε περίπτωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι συχνά με τα αντιβιοτικά ή αντιικά φάρμακα συγχορηγούνται ανοσοκατασταλτικά για τη μείωση της ενδοφθάλμιας φλεγμονής.

Τα τελευταία έτη έχουν γίνει διαθέσιμες πολύ περισσότερες θεραπευτικές επιλογές στην αντιμετώπιση της οπίσθιας ραγοειδίτιδας. Ιδίως με την ανάπτυξη νέων βιολογικών φαρμάκων, αλλά και των ενδοφθάλμιων εμφυτευμάτων, που απελευθερώνουν σταδιακά κορτιζόνη εντός του οφθαλμού, τα αποτελέσματα της θεραπείας είναι πια πολύ καλύτερα από το παρελθόν.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.