Τι είναι η επιπεφυκίτιδα;

Η επιπεφυκίτιδα είναι η φλεγμονή του επιπεφυκότα, δηλαδή του λεπτού και διαφανούς υμένα που καλύπτει την επιφάνεια του οφθαλμού. Μπορεί να έχει διάφορες αιτίες και εμφανίζεται με συμπτώματα όπως η έντονη ερυθρότητα, το οίδημα και οι έντονες εκκρίσεις. Η συχνότητα εμφάνισής της εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως είναι η ηλικία του ασθενούς και η εποχή του χρόνου. 

Ποιοι είναι οι τύποι επιπεφυκίτιδας ανάλογα με τα αίτια που την προκαλούν; 

Η επιπεφυκίτιδα στα μάτια χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με το αν η αιτιολογία σχετίζεται με μόλυνση ή όχι:

  • Μη μολυσματική επιπεφυκίτιδα
  • Μολυσματική επιπεφυκίτιδα

Μη μολυσματική επιπεφυκίτιδα

Υπάρχουν τρεις κατηγορίες ανάλογα με τα αίτια της μη μολυσματικής επιπεφυκίτιδας:

Αλλεργική επιπεφυκίτιδα 

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα αποτελεί την πιο συχνή αιτία επιπεφυκίτιδας, προσβάλλοντας το 15 με 40% του πληθυσμού και παρατηρείται πιο συχνά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Οφείλεται σε αλλεργική αντίδραση σε αλλεργιογόνες ουσίες όπως η γύρη, η σκόνη, το τρίχωμα ζώων και ο καπνός τσιγάρου.

Τοξική επιπεφυκίτιδα

Προκαλείται από τη χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, όπως είναι οι σταγόνες για το γλαύκωμα, αλλά και το υγρό φακών επαφής.

Επιπεφυκίτιδα από συστηματικά νοσήματα

Η συγκεκριμένη κατηγορία επιπεφυκίτιδας, προκαλείται από συστηματικές παθήσεις, όπως είναι η σαρκοείδωση ή διάφορες νεοπλασίες.

Μολυσματική επιπεφυκίτιδα 

Ιογενής επιπεφυκίτιδα

Αποτελεί την πιο συχνή αιτία μολυσματικής επιπεφυκίτιδας στους ενήλικες (80% των περιπτώσεων) και εμφανίζεται συχνότερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Συνήθως οφείλεται στον ιό του κοινού κρυολογήματος και είναι εξαιρετικά μεταδοτική, ιδίως σε περιοχές με έντονο συνωστισμό, καθώς και στα σχολεία και τα νηπιαγωγεία. Η ιογενής επιπεφυκίτιδα μεταδίδεται με επαφή του ατόμου με μολυσμένα σταγονίδια. Η μετάδοση γίνεται κυρίως με τη χειραψία ή μέσω εισπνοής σταγονιδίων. Τέλος, η κακή υγιεινή των φακών επαφής και ο ελλιπής καθαρισμός τους μπορεί να οδηγήσει σε μετάδοση ιογενούς επιπεφυκίτιδας.

Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα

Αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα εμφάνισης μολυσματική επιπεφυκίτιδα ενηλίκων και εμφανίζεται συχνότερα μεταξύ Δεκεμβρίου και Απριλίου. Η βακτηριακή μόλυνση στο μάτι, ή αλλιώς μικροβιακή επιπεφυκίτιδα, μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια, ανάλογα με τα βακτήρια που την προκαλούν, τα οποία συχνότερα είναι αυτά της κοινής φαρυγγίτιδας. Προδιαθεσικοί παράγοντες είναι οι μικροτραυματισμοί της επιφάνειας του ματιού, η κακή παροχέτευση των δακρύων λόγω στένωσης ή απόφραξης του ρινοδακρυϊκού πόρου, η παθολογική κατάσταση των βλεφάρων (όπως το εντρόπιο ή το εκτρόπιο), καθώς και η ανοσοκαταστολή. 

Ποια είναι τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας;

Τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας διαφέρουν ανάλογα με την αιτιολογία της επιπεφυκίτιδας. Πιο συγκεκριμένα:

  • Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα εκδηλώνεται με έντονη φλεγμονή, ερυθρότητα, δακρύρροια, φαγούρα και οίδημα των βλεφάρων.
  • Η ιογενής επιπεφυκίτιδα προκαλεί έντονο καύσο, αίσθημα ξένου σώματος, ερυθρότητα, υδαρείς και βλεννώδεις εκκρίσεις και έντονη φωτοευαισθησία. Χαρακτηριστικά, η ιογενής επιπεφυκίτιδα είναι ιδιαίτερα μεταδοτική. Ξεκινάει από τον ένα οφθαλμό και μετά από 2 με 3 ημέρες προσβάλλει τον άλλο οφθαλμό. Συχνά, συνοδεύεται από συμπτώματα λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού, όπως βήχα και ήπιο πυρετό.
  • Η βακτηριακή επιπεφυκίτιδα εκδηλώνεται με έντονη ερυθρότητα, αίσθημα ξένου σώματος και βλεννοπυώδεις εκκρίσεις.

Σε όλες τις επιπεφυκίτιδες μπορεί να συνυπάρχει ήπιος πόνος και πρήξιμο των βλεφάρων.

Πόσες μέρες κρατάει η επιπεφυκίτιδα;

Ανάλογα με την αιτία, τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας μπορεί να διαρκούν από λίγες ημέρες, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις της αλλεργικής και της βακτηριακής επιπεφυκίτιδας, έως και 10 με 14 ημέρες, όπως στην περίπτωση της ιογενούς.

Επιπεφυκίτιδα σε παιδιά και σε μωρά

Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να εμφανιστεί με τις ίδιες αιτίες σε βρέφη και παιδιά. Στα βρέφη το κόκκινο μάτι θα πρέπει άμεσα να μας οδηγήσει στον οφθαλμίατρο, καθώς μπορεί δυνητικά να οφείλεται είτε σε σοβαρής μορφής επιπεφυκίτιδα ή ακόμα και σε σοβαρότερα προβλήματα, όπως το γλαύκωμα ή η ενδοβολβική λοίμωξη. Τα συμπτώματα της βρεφικής επιπεφυκίτιδας μπορεί να κυμαίνονται από ήπια ερυθρότητα έως σοβαρές βλεννώδεις και πυώδεις εκκρίσεις, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε ουλοποίηση του κερατοειδούς και τύφλωση. Στα παιδιά, οι συχνότερες αιτίες επιπεφυκίτιδας είναι οι ιογενείς και οι αλλεργική αιτιολογία και αντιμετωπίζονται ακριβώς όπως στους ενήλικες.

Πώς γίνεται η διάγνωση της επιπεφυκίτιδας; Εξετάσεις.

Η διάγνωση της επιπεφυκίτιδας είναι κλινική, πραγματοποιείται από τον χειρουργό οφθαλμίατρο και γίνεται στη σχισμοειδή λυχνία. Στις περισσότερες περιπτώσεις δε χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις. Σε επιμένουσες, υποτροπιάζουσες και ανθεκτικές στη θεραπεία επιπεφυκίτιδες χρειάζεται λήψη καλλιέργειας και ειδικού επιχρίσματος για τον αποκλεισμό σπανιότερων μικροβιακών αιτιών της επιπεφυκίτιδας, οι οποίες χρήζουν διαφορετικής αγωγής από τις απλές επιπεφυκίτιδες.

Ποιοι είναι οι τρόποι αντιμετώπισης της επιπεφυκίτιδας; Θεραπεία.

Η θεραπεία της επιπεφυκίτιδας βασίζεται στην αιτιολογία της. Πιο συγκεκριμένα:

  • Αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Η θεραπεία της αλλεργικής επιπεφυκίτιδας προϋποθέτει την αποφυγή του αλλεργιογόνου παράγοντα. Ταυτόχρονα, χορηγούνται ειδικές αντιισταμινικές σταγόνες για την ανακούφιση των συμπτωμάτων.
  • Ιογενής επιπεφυκίτιδα: Στην ιογενή επιπεφυκίτιδα είναι απαραίτητη η τήρηση της προσωπικής υγιεινής για την αποφυγή της μετάδοσης του ιού. Χορηγούνται αντιφλεγμονώδεις και αντιβιοτικές σταγόνες για μια εβδομάδα έως 10 ημέρες για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την αποφυγή βακτηριακής λοίμωξης. Τέλος, η καθημερινή χρήση τεχνητών δακρύων είναι απαραίτητη για την ενυδάτωση της επιφάνειας του οφθαλμού.
  • Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα: Η θεραπεία των περισσότερων βακτηριακών επιπεφυκίτιδων γίνεται με τοπική εφαρμογή αντιβιοτικών σταγόνων ευρέως φάσματος. Σε πιο ειδικές μορφές ή επιμένουσες/υποτροπιάζουσες βακτηριακές επιπεφυκίτιδες, η επιλογή του αντιβιοτικού γίνεται με βάση την καλλιέργεια του οφθαλμικού επιχρίσματος.

Σε όλες τις μορφές της επιπεφυκίτιδας είναι απαραίτητο ο ασθενής να αποφύγει τη χρήση φακών επαφής, καθώς υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης του κερατοειδούς χιτώνα και ανάπτυξης κερατίτιδας, μιας κατάστασης δυνητικά πολύ σοβαρής για την όραση.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς κολλάει η επιπεφυκίτιδα;

Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να μεταδοθεί μόνο σε περίπτωση λοιμώδους αιτιολογίας, δηλαδή ιογενούς η βακτηριακής αιτιολογίας. Πιο συγκεκριμένα, η μετάδοση της επιπεφυκίτιδας μπορεί να μεταδοθεί από τα χέρια στα μάτια μέσω χειραψίας ή επαφής με άτομο που φέρει τον ιό ή το μικρόβιο. Συχνότερα μεταδίδεται σε καταστάσεις έντονου συνωστισμού όπως στα σχολεία ή ακόμα και στο εργασιακό περιβάλλον. Για αυτόν τον λόγο είναι πολύ σημαντική η τήρηση των κανόνων προσωπικής υγιεινής για τη μείωση της μετάδοσης της επιπεφυκίτιδας. 

Τσίμπλες στα μάτια παιδιού: Είναι ανησυχητικό;

Οι τσίμπλες στα μάτια παιδιού προκύπτουν από τις συνεχείς εκκρίσεις των οφθαλμών, οι οποίες μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντες, από λιγότερο σοβαρούς έως δυνητικά επικίνδυνους για την όραση. Είναι, επομένως, πολύ σημαντικός ο άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος του παιδιού, προκειμένου να χορηγηθεί η σωστή θεραπεία ανάλογα με την περίπτωση, ώστε να προληφθούν δυνητικά επικίνδυνες επιπλοκές στον οφθαλμό και την όραση του παιδιού.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.