Μυωπία

Τι είναι η μυωπία;

Η μυωπία είναι η συχνή εκείνη πάθηση που προκαλεί θολή όραση για αντικείμενα που βρίσκονται σε μακρινή απόσταση και ξεκινά σχεδόν πάντα στη παιδική ηλικία. Η απόσταση που τα αντικείμενα αρχίζουν και θολώνουν εξαρτάται από τους βαθμούς μυωπίας του κάθε ατόμου.

Σε ένα μάτι χωρίς διαθλαστική ανωμαλία, δηλαδή μυωπία, αστιγματισμό ή υπερμετρωπία, οι ακτίνες του φωτός που διέρχονται μέσω του κερατοειδούς συγκεντρώνονται πάνω στον αμφιβληστροειδή δημιουργώντας καθαρή εικόνα. Στη μυωπία, οι ακτίνες φωτός συναντώνται σε σημείο μπροστά από τον αμφιβληστροειδή με αποτέλεσμα τη θολή μακρινή όραση. Οι λόγοι που συμβαίνει αυτό είναι είτε επειδή το μάτι του μύωπα είναι μακρύτερο σε μήκος από το κανονικό (συχνότερη αιτία), είτε επειδή ο κερατοειδής χιτώνας είναι πιο κυρτός από τον μέσο όρο, είτε εξαιτίας του συνδυασμού των δύο. 

Σήμερα, περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους έχει κάποιου βαθμού μυωπία, ενώ υπολογίζεται ότι μέχρι το 2050 το ποσοστό θα αυξηθεί, αγγίζοντας το 50% του γενικού πληθυσμού.

Ποια είναι τα είδη μυωπίας που υπάρχουν;

Η μυωπία ταξινομείται σε δύο υποκατηγορίες: τη μη παθολογική και την παθολογική, ή αλλιώς κακοήθη. Οι δύο υποκατηγορίες έχουν διαφορετικές πορείες, κλινικά χαρακτηριστικά και πρόγνωση:

Μη παθολογική μυωπία 

Η μη παθολογική μυωπία φτάνει συνήθως μέχρι τους 6 βαθμούς, ξεκινά στην παιδική ή εφηβική ηλικία, εξελίσσεται αργά και συνήθως σταθεροποιείται κατά τη δεύτερη δεκαετία της ζωής. Πιο σπάνια μπορεί να προχωρήσει ακόμα και έως τα 30 έτη. 

Παθολογική (κακοήθης) μυωπία

Η παθολογική μυωπία ξεπερνάει τους 6 βαθμούς, ξεκινάει σε πολύ μικρή ηλικία με πολύ επιθετική πορεία και σχετίζεται με μεγάλο αξονικό μήκος του οφθαλμού. Οι ασθενείς με παθολογική μυωπία παρουσιάζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης εκφυλιστικών αλλοιώσεων του αμφιβληστροειδή.

Ποια είναι τα συμπτώματα της μυωπίας;

Το κύριο σύμπτωμα της μυωπίας είναι η θολή όραση για μακριά. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Προσπάθεια εστίασης με μερικώς κλειστά βλέφαρα για πιο καθαρή όραση.
• Συχνούς πονοκεφάλους λόγω καταπόνησης των ματιών.
• Θολή όραση για μακρινά αντικείμενα, όπως στην τηλεόραση ή στη νυχτερινή οδήγηση.

 Στην παθολογική μυωπία εμφανίζονται πιο έντονα συμπτώματα όπως είναι η ξαφνική μείωση της όρασης, εξαιτίας της ανάπτυξης νεοαγγειακής μεμβράνης στην ωχρά κηλίδα.

Πως βλέπει κάποιος με μυωπία;

Η μυωπία χαρακτηρίζεται από θολή όραση για μακρινά αντικείμενα. Στην εικόνα φαίνεται η διαφορά της ευκρίνειας στο τμήμα εκτός και εντός των γυαλιών διόρθωσης μυωπίας.

Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν τη μυωπία;

Η ακριβής αιτία της μυωπίας παραμένει άγνωστη. Στους παράγοντες κινδύνου εμφάνισής της συγκαταλέγονται:

• Η κληρονομικότητα: Ειδικά για τη μη παθολογική μυωπία, υπάρχει αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης σε παιδιά με μυωπικούς γονείς.
• Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Η πολύωρη εργασία σε υπολογιστή ή το διάβασμα σε κοντινή απόσταση, η μειωμένη δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους και ο ελλιπής φωτισμός, έχουν συσχετιστεί με την ανάπτυξη της μυωπίας, αλλά με αντιφατικά συμπεράσματα στις επιστημονικές έρευνες.

Μυωπία στα παιδιά

Καθώς η μυωπία είναι μία διαθλαστική ανωμαλία που εμφανίζεται σε πολύ μικρές ηλικίες, είναι πολύ σημαντικός ο τακτικός προληπτικός ετήσιος έλεγχος των παιδιών ήδη από την ηλικία των τριών με τεσσάρων ετών. Η έγκαιρη διάγνωση θα βοηθήσει στη φυσιολογική ανάπτυξη του οπτικού συστήματος του παιδιού.

Μειώνεται η μυωπία;

Προς το τέλος της τρίτης δεκαετίας της ζωής, είναι φυσιολογική η μικρή μείωση των βαθμών μυωπίας σε κάποιους μύωπες. Αυτή η μείωση συχνά σχετίζεται με τη σταδιακά μειωμένη δυνατότητα του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού να μεταβάλλει το σχήμα του ώστε να εστιάζουμε καλύτερα. Αντιθέτως, είναι συχνό φαινόμενο πολλοί νέοι μύωπες να έχουν περισσότερους βαθμούς μυωπίας στα γυαλιά τους από την πραγματική τους μυωπία, εξαιτίας έντονου σπασμού του μυ που ελέγχει τη διαδικασία της προσαρμογής.

Χαρακτηριστικά, άτομα άνω των 45 ετών με μυωπία παρατηρούν ότι για το διάβασμα βιβλίου χρειάζεται να βγάλουν τα γυαλιά τους, προκειμένου να δουν καθαρότερα και πιο ξεκούραστα. Αυτό συμβαίνει γιατί εμφανίζεται η πρεσβυωπία, η οποία οδηγεί σε μειωμένη ικανότητα του ατόμου να εστιάζει στα κοντινά αντικείμενα. Ο μύωπας διαθέτει ένα φυσικό πλεονέκτημα έναντι του εμμέτρωπα (άτομο χωρίς διαθλαστική ανωμαλία) στην πρεσβυωπική ηλικία, καθώς η μυωπία δρα αντιρροπιστικά στην πρεσβυωπία, επιτρέποντας την πολύ καλή όραση σε κοντινές αποστάσεις.

Παρ’ όλα αυτά, σε μεγαλύτερες ηλικίες, η μυωπία μπορεί να ανέβει εκ νέου, λόγω εμφάνισης καταρράκτη και ονομάζεται ψευδο-μυωπία. Στις περιπτώσεις αυτές οι ακτίνες φωτός που εισέρχονται στο μάτι συγκεντρώνονται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή προκαλώντας θολή όραση για μακρινά αντικείμενα.

Πώς γίνεται η διάγνωση της μυωπίας;

Η διάγνωση της μυωπίας, αλλά και κάθε διαθλαστικής ανωμαλίας, γίνεται με έλεγχο της οπτικής οξύτητας στο ιατρείο. Η εξέταση περιλαμβάνει:

• Μέτρηση της μυωπίας με το αυτόματο διαθλασίμετρο
• Εξέταση του κερατοειδούς με μελέτη τοπογραφίας κερατοειδούς
• Μυδρίαση με κυκλοπληγία για την αποδυνάμωση του μυ που προκαλεί την προσαρμογή, προκειμένου να επιτύχουμε την αποκάλυψη του πραγματικού βαθμού μυωπίας
• Μέτρηση της οπτικής οξύτητας στα οπτότυπα σε απόσταση 6 μέτρων
• Πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο, με μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και εξέταση προσθίου και οπισθίου ημιμορίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για τη σωστή μέτρηση της μυωπίας και του αστιγματισμού ο ασθενής θα πρέπει να μη φοράει φακούς επαφής για 3 με 10 ημέρες πριν από την εξέταση.

Πώς γίνεται η διόρθωση της μυωπίας;

Η μυωπία διορθώνεται με τους εξής τρόπους:

• Γυαλιά
• Φακούς επαφής
• Διαθλαστική χειρουργική επέμβαση
• Εμφύτευση ενδοφακού 
• Αλλαγή ενδοφακού

Όσον αφορά την πρόληψη της εξέλιξης της μυωπίας στα παιδιά, έρευνες δείχνουν την ευεργετική επίδραση χορήγησης χαμηλής συγκέντρωσης σταγόνων ατροπίνης (ουσία που παραλύει τον μηχανισμό της προσαρμογής) στην επιβράδυνση της ανάπτυξής της.

Ποιες είναι οι σύγχρονες μέθοδοι επεμβατικής αντιμετώπισης της μυωπίας;

Οι σύγχρονες μέθοδοι επεμβατικής αντιμετώπισης της μυωπίας περιλαμβάνουν αφενός τη σμίλευση (αλλαγή σχήματος) του κερατοειδή με laser μυωπίας και αφετέρου εμφύτευση ή αλλαγή ενδοφακού σε περιπτώσεις που η διαθλαστική χειρουργική δεν είναι εφικτή. 

• Laser Femto Lasik. Αποτελεί τη πιο συχνά εφαρμοζόμενη και μοντέρνα μέθοδο διαθλαστικής χειρουργικής με άμεσα αποτελέσματα.
• Laser Smile: Εφαρμόζεται την τελευταία πενταετία με εξαιρετικά αποτελέσματα σε υψηλότερες μυωπίες και ασθενείς με έντονη ξηροφθαλμία.
• Laser Trans PRK: Αποτελεί τη μοντέρνα εκδοχή της κλασσικής τεχνικής laser PRK και εφαρμόζεται κυρίως σε ασθενείς με λεπτό κερατοειδή.
• Εμφύτευση ενδοφακού (τεχνική ICL): Είναι η τοποθέτηση μικροσκοπικού ενδοφακού ακριβώς μπροστά από τον φυσικό φακό και είναι εξαιρετική λύση για διόρθωση υψηλών μυωπιών και αστιγματισμού.
• Αντικατάσταση ενδοφακού με τη μέθοδο της φακοθρυψίας (επέμβαση καταρράκτη): Εφαρμόζεται σε ασθενείς άνω των 40 σε περιπτώσεις ύπαρξης καταρράκτη ή όχι και με τοποθέτηση ειδικού ενδοφακού υπάρχει η δυνατότητα πλήρους εξάλειψης όλων των διαθλαστικών ανωμαλιών.