Τι είναι η πτώση των φρυδιών (οφρύος);

Η πτώση φρυδιών (γνωστή και ως πτώση οφρύος ή brow ptosis) σχετίζεται με προχωρημένη ηλικία και οδηγεί σε χαμηλότερη θέση των φρυδιών σε σχέση με τη φυσιολογική ανατομική τους θέση. Η πτώση των φρυδιών συνδυάζεται με τη χαλάρωση του δέρματος των άνω βλεφάρων.

Συχνά, η πτώση των φρυδιών επιδεινώνει μια υπάρχουσα δερματοχάλαση και αν δεν αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα, το αποτέλεσμα της βλεφαροπλαστικής δε θα είναι ικανοποιητικό.

Η πτώση των φρυδιών αφορά κυρίως το έξω (κροταφικό) τμήμα, αλλά ενίοτε και ολόκληρο το φρύδι. Η φυσιολογική θέση του φρυδιού στους άνδρες βρίσκεται στο άνω κογχικό χείλος, ενώ στις γυναίκες στα 7 έως 8 χιλιοστά πιο ψηλά.

Ποια είναι τα αίτια της πτώσης των φρυδιών;

Τα αίτια της πτώσης των φρυδιών διακρίνονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

  • Ηλικιακή αιτιολογία: Οι περισσότερες περιπτώσεις πτώσης στα φρύδια οφείλονται σε απώλεια όγκου των μαλακών ιστών που περιβάλλουν τον οφθαλμικό κόγχο και των μαλακών μορίων του προσώπου. Ταυτόχρονα, παρατηρείται απώλεια του τόνου και χαλάρωση του μετωπιαίου μυ, ο οποίος έχει ως λειτουργία την ανόρθωση των φρυδιών. Τέλος, η χρόνια δράση των καθελκτήρων μυών του φρυδιού (μύες που έλκουν το φρύδι προς τα κάτω και συμβάλλουν στις εκφράσεις) συμβάλλει στην περαιτέρω κάθοδο των φρυδιών με την πάροδο των ετών. Στην ηλικιακής αιτιολογίας πτώση του φρυδιού είναι χαρακτηριστικό πως παρατηρείται κυρίως στο κροταφικό τμήμα του. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι πως ο μετωπιαίος μυς που αδυνατίζει με τα χρόνια, δρα στα εσωτερικά ⅔ του φρυδιού. 
  • Τραυματική αιτιολογία: Τραύματα στο πρόσωπο και στο μέτωπο ενδέχεται να αλλάξουν θέση στα φρύδια λόγω τραυματισμού και απώλειας τόνου του μετωπιαίου μυ.
  • Παράλυση του προσωπικού νεύρου: Η ιογενής πάρεση του προσωπικού νεύρου ή ακόμα και άλλες αιτίες παράλυσής του, όπως είναι το χειρουργικό τραύμα, το ακουστικό νευρίνωμα και η συγγενής πάρεση του νεύρου οδηγούν σε πτώση στα φρύδια στην αντίστοιχη πλευρά.
  • Μυογενής αιτιολογία: Καταστάσεις όπως η μυασθένεια Gravis και η μυοτονική δυστροφία μπορεί να οδηγήσουν σε πτώση στα φρύδια.
  • Βλεφαρόσπασμος και δυστονίες προσώπου: Καταστάσεις βλεφαρόσπασμου ή συνδρόμων, όπως το σύνδρομο ημιπροσωπικού σπασμού μπορεί να οδηγήσουν σε πτώση οφρύος, λόγω υπερλειτουργίας των καθελκτήρων μυών τους
  • Μηχανική αιτιολογία: Σπανιότερες καταστάσεις πτώσης στα φρύδια περιλαμβάνουν μηχανική αιτιολογία από ύπαρξη νεοπλάσματος, όπως βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, μελάνωμα κ.α.

Ποια είναι τα συμπτώματα της πτώσης των φρυδιών;

Η πτώση οφρύος προκαλεί αίσθημα βάρους στα άνω βλέφαρα, επιτείνοντας μια πιθανή δερματοχάλαση/περίσσεια δέρματος και σε πιο προχωρημένο βαθμό περιορίζει περαιτέρω το οπτικό πεδίο. Ο ασθενής προσπαθεί αντιρροπιστικά να ανασηκώσει τα φρύδια με χρήση του μετωπιαίου μυ, οδηγώντας συχνά σε έντονες κεφαλαλγίες. Πέραν του λειτουργικού προβλήματος, η πτώση των φρυδιών προκαλεί σημαντικό αισθητικό πρόβλημα, δίνοντας την εικόνα κουρασμένου βλέμματος.

Πώς γίνεται η διάγνωση της πτώσης των φρυδιών;

Η φυσιολογική ανατομική θέση του φρυδιού βρίσκεται στους άνδρες ακριβώς πάνω στο άνω κογχικό χείλος, ενώ στις γυναίκες 5 έως 7 χιλιοστά ψηλότερα από το άνω χείλος του κόγχου. Τα φρύδια στους άνδρες τείνουν να είναι σε χαμηλότερη θέση και πιο επίπεδα σε σχέση με τα γυναικεία φρύδια.

Η διάγνωση της πτώσης στα φρύδια είναι κλινική. Ο χειρουργός οφθαλμίατρος θα εξετάσει την ανατομία ολόκληρου του προσώπου, καθώς και την υγεία των οφθαλμών, με πλήρη έλεγχο των προσθιών και οπισθίων ημιμορίων στη σχισμοειδή λυχνία. 

Πολύ συχνά παραβλέπει κανείς την ύπαρξη της πτώσης των φρυδιών με αποτέλεσμα να αφαιρείται πολύ μεγάλη ποσότητα δέρματος από το άνω βλέφαρο, γεγονός που μπορεί να τραβήξει το φρύδι ακόμα πιο πολύ προς τα κάτω. Τέλος, η πτώση των φρυδιών σε προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη εικόνα βλεφαρόπτωσης με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος επιλογής λάθος επέμβασης από τον ιατρό. Για αυτόν τον λόγο η εξέταση του φρυδιού, όπως και των βλεφάρων, πρέπει να γίνεται από χειρουργό εξειδικευμένο σε αυτές τις παθήσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται η κροταφική πτώση των φρυδιών;

Η κροταφική πτώση των φρυδιών αντιμετωπίζεται με τους εξής τρόπους: 

  • Με εσωτερικά ράμματα κατά τη διάρκεια της βλεφαροπλαστικής επέμβασης (browpexy). 
  • Με επέμβαση πλαστικής φρυδιού, κατά την οποία δημιουργείται λεπτή τομή στην άνω επιφάνεια του φρυδιού (direct brow lift/direct browpexy) στη ρίζα των τριχών των φρυδιών.
  • Με ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης στο κροταφικό τμήμα του φρυδιού (chemical brow lift).
  • Με ενέσεις υαλουρονικού οξέος στην περιοχή του φρυδιού με σκοπό την αντικατάσταση απώλειας του όγκου.

Πώς αντιμετωπίζεται η ολική πτώση των φρυδιών;

Στην ολική πτώση των φρυδιών οι επεμβάσεις που ενδείκνυνται είναι οι εξής:

  • Πλαστική φρυδιού (direct brow lift). Η επέμβαση γίνεται υπό τοπική αναισθησία, πραγματοποιείται τομή στο άνω όριο των τριχών των φρυδιών και τα αποτελέσματά της διαρκούν 15 έτη κατά μέσο όρο
  • Ενδοσκοπική ανόρθωση φρυδιών (endoscopic brow lift), με μικρές τομές πίσω από τις ρίζες των μαλλιών. Η επέμβαση γίνεται υπό ολική αναισθησία και τα αποτελέσματά της διαρκούν μόνο για 1 έως 2 χρόνια

Η πιο αποτελεσματική επέμβαση και με τα μεγαλύτερης διάρκειας αποτελέσματα είναι η πλαστική φρυδιών (direct brow lift). Η συγκεκριμένη επέμβαση έχει το μειονέκτημα πως υπάρχει ορατή μια λεπτή τομή στο άνω όριο του φρυδιού. Όμως, αν γίνει σωστά, η ουλή εξαφανίζεται και το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.