Τι είναι η τεχνική PRK;

Η μέθοδος PRK (Photorefractive Keratectomy) ή φωτοδιαθλαστική κερατεκτομή είναι μια καθιερωμένη επέμβαση της διαθλαστικής χειρουργικής για τη διόρθωση της μυωπίας και του αστιγματισμού που χρησιμοποιείται από το 1995. Η εφαρμογή της μειώθηκε σημαντικά μετά από την ανάπτυξη της μεθόδου LASIK, παραμένει όμως μια πολύ σημαντική επιλογή για πολλούς ασθενείς που είτε δεν μπορούν να υποβληθούν στη μέθοδο LASIK, είτε επειδή για συγκεκριμένους λόγους η PRK είναι η ασφαλέστερη μέθοδος διαθλαστικής χειρουργικής για αυτούς.

Η τεχνική PRK στηρίζεται στη μηχανική αφαίρεση του επιθηλίου, της επιφανειακότερης στιβάδας του κερατοειδούς χιτώνα, και στη συνέχεια στην εφαρμογή του excimer laser για τη σμίλευση και την αναδιαμόρφωση του σχήματος του κερατοειδούς, με στόχο την πλήρη διόρθωση της μυωπίας και του αστιγματισμού.

Πότε χρησιμοποιείται η τεχνική PRK;

Η μέθοδος PRK ή φωτοδιαθλαστική κερατεκτομή ενδείκνυται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Μυωπία χαμηλού έως μετρίου βαθμού (1 έως 6 βαθμοί): Η διόρθωση υψηλότερων βαθμών μυωπίας είναι δυνατή. Όμως, όσο υψηλότερος είναι ο βαθμός, τόσο πιθανότερη είναι η εμφάνιση κάποιας επιπλοκής, όπως η δημιουργία ουλής (haze) ή η επανεμφάνιση της μυωπίας ακόμα και σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά από το χειρουργείο.
  • Αστιγματισμός 0.75 έως 3 βαθμοί: Η διόρθωση υψηλότερων βαθμών αστιγματισμού ίσως οδηγήσει σε υποτροπή επομένως προτιμάται η μέθοδος LASIK.
  • Διόρθωση διαθλαστικών λαθών ή ανωμαλιών μετά από ενδοφθάλμιες επεμβάσεις, όπως μετά από επέμβαση καταρράκτη.
  • Ασθενείς που έχουν υποβληθεί στο παρελθόν σε επέμβαση LASIK και εμφανίζουν υποτροπή της μυωπίας ή του αστιγματισμού.
  • Ασθενείς που μετέχουν συχνά σε αθλήματα επαφής, όπως η πυγμαχία, όπου ο κρημνός (flap) του LASIK ενδέχεται να μετατοπιστεί από χτύπημα στον οφθαλμό.
  • Ασθενείς που λόγω ανατομίας του ματιού (π.χ. βαθουλωτά μάτια ή μικρό εύρος βλεφαρικής σχισμής) δεν μπορούν να υποβληθούν στη μέθοδο LASIK.
  • Ασθενείς με λεπτό κερατοειδή.

Αξίζει να σημειωθεί πως στην υπερμετρωπία προτιμάται σαφώς η μέθοδος LASIK, καθώς εξασφαλίζει πολύ καλύτερα αποτελέσματα με πολύ χαμηλότερα ποσοστά επανεμφάνισής της.

Τι είναι η μέθοδος TransPRK;

Η μέθοδος TransPRK (Transepithelial PRK ή Διαεπιθηλιακή PRK) αποτελεί την πλέον εξελιγμένη και διαδεδομένη μορφή της PRK και μία από τις συχνότερα εφαρμοζόμενες μεθόδους της διαθλαστικής χειρουργικής. Η διαφορά της από την παραδοσιακή PRK έγκειται στη χρήση ειδικού laser για την εξάχνωση της επιφανειακής στιβάδας του κερατοειδούς με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια και πιο ατραυματικά από τη μηχανική αφαίρεση που πραγματοποιείται στο παραδοσιακό PRK. Η συνέχεια της διαδικασίας είναι ίδια με την κλασική PRK. Καθότι το TransPRK εκτελείται εξ’ ολοκλήρου από το laser, η μέθοδος ονομάζεται και “no touch technique”, δηλαδή ο χειρουργός δεν αγγίζει καθόλου το μάτι.

Το μεγάλο πλεονέκτημα της μεθόδου TransPRK είναι ο μειωμένος χρόνος επέμβασης και κυρίως οι σημαντικά μειωμένες μετεγχειρητικές ενοχλήσεις σε σχέση με το συμβατικό PRK. Η μέθοδος TransPRK εφαρμόζεται με εξαιρετικά αποτελέσματα ακόμα και σε μυωπίες υψηλών βαθμών έως 9 διοπτρίες (μονάδα μέτρησης διαθλαστικής ανωμαλίας). 

Προεγχειρητικός έλεγχος και προετοιμασία

Ο προεγχειρητικός έλεγχος περιλαμβάνει τις ακόλουθες διαγνωστικές εξετάσεις:

  • Μέτρηση της οπτικής οξύτητας.
  • Κυκλοπληγικό έλεγχο της διάθλασης, δηλαδή επανάληψη της μέτρησης οπτικής οξύτητας μετά από ενστάλαξη μυδριατικών σταγόνων που διαστέλλουν την κόρη του οφθαλμού.
  • Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.
  • Έλεγχο της ποιότητας και της ποσότητας των παραγόμενων δακρύων και της δακρυϊκής στιβάδας.
  • Έλεγχο των προσθίων ημιμορίων στη σχισμοειδή λυχνία.
  • Βυθοσκόπηση, δηλαδή τη λεπτομερή εξέταση του βυθού του οφθαλμού μετά από διαστολή της κόρης.
  • Τοπογραφία κερατοειδούς: Αποτελεί τη βασική εξέταση που αποτυπώνει τρισδιάστατα την καμπυλότητα του κερατοειδούς στην πρόσθια και την οπίσθια επιφάνειά του, αποκαλύπτοντας ανωμαλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μετεγχειρητικές επιπλοκές, όπως αλλοιώσεις λόγω κερατόκωνου, κατάσταση στην οποία η διαθλαστική επέμβαση αντενδείκνυται.
  • Μέτρηση του πάχους του κερατοειδούς με οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) προσθίου ημιμορίου: Το πάχος του κερατοειδούς αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιλογή της μεθόδου διαθλαστικής επέμβασης. Ένας πολύ λεπτός κερατοειδής είναι αντένδειξη για τέτοια επέμβαση. Όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός της διαθλαστικής ανωμαλίας (μυωπίας ή αστιγματισμού), τόσο μεγαλύτερο πάχος απαιτείται να έχει ο κερατοειδής χιτώνας για να είναι δυνατή η επέμβαση.

Πώς γίνεται η επέμβαση PRK;

Η επέμβαση PRK γίνεται στα εξής στάδια: 

  • Ο ασθενής ξαπλώνει σε ειδικό χειρουργικό κρεβάτι.
  • Τοπικές αναισθητικές σταγόνες ενσταλάζονται και στους δύο οφθαλμούς.
  • Η διαδικασία ξεκινάει από τον δεξιό οφθαλμό, με τοπικό καθαρισμό και τοποθέτηση ειδικού βλεφαροδιαστολέα, που κρατάει τα βλέφαρα ανοιχτά. Το κεφάλι καλύπτεται με ειδικό αποστειρωμένο πεδίο.
  • Ένα διάλυμα αλκοόλης ενσταλάζεται πάνω στον κερατοειδή και ο χειρουργός με ειδικό εργαλείο αφαιρεί μηχανικά τον κερατοειδικό επιθήλιο, δηλαδή την επιφανειακή στιβάδα του κερατοειδούς.
  • Το excimer laser εφαρμόζεται στον κερατοειδή για την πλήρη αφαίρεση της μυωπίας και του αστιγματισμού.
  • Στη συνέχεια γίνεται ενστάλαξη σταγόνων μιτομυκίνης, μιας ουσίας που αποτρέπει την ουλοποίηση του κερατοειδούς.
  • Τέλος, τοποθετείται προστατευτικός φακός επαφής.
  • Η ίδια διαδικασία επαναλαμβάνεται στον αριστερό οφθαλμό.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της μεθόδου PRK;

Στα πλεονεκτήματα της μεθόδου PRK συγκαταλέγονται τα παρακάτω:

  • Είναι τεχνικά μία πολύ απλή επέμβαση σε σχέση με τη LASIK.
  • Μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια σε λεπτούς κερατοειδείς.
  • Απουσία πιθανών επιπλοκών που σχετίζονται με τη δημιουργία κρημνού (flap) στη LASIK.
  • Μειωμένο ποσοστό εμφάνισης ξηροφθαλμίας.
  • Μεγαλύτερη ασφάλεια σε σχέση με τη LASIK στην εμφάνιση κερατεκτασίας μετεγχειρητικά, λόγω αυξημένης σταθερότητας του κερατοειδούς.
  • Εφαρμόζεται σε οφθαλμούς με δύσκολη πρόσβαση στον κερατοειδή, όπου η LASIK δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
  • Εξαιρετικά σταθερά μακροπρόθεσμα διαθλαστικά αποτελέσματα.

PRK Laser: Ανάρρωση και μετεγχειρητική πορεία

Τις πρώτες τρεις ημέρες ο ασθενής έχει έντονα ενοχλήματα με τη μορφή δακρύρροιας, τσουξίματος, πόνου, ερυθρότητας και έντονης φωτοευαισθησίας στους οφθαλμούς. Η όραση τις πρώτες ημέρες είναι θολή. Την πέμπτη μετεγχειρητική ημέρα αφαιρούνται οι φακοί επαφής.

Η ενστάλαξη τοπικών σταγόνων κορτιζόνης/αντιβίωσης γίνεται τις πρώτες πέντε ημέρες, τέσσερις φορές την ημέρα, ενώ είναι αναγκαία η πολύ συχνή ενστάλαξη ενυδατικών σταγόνων. Μετά από την αφαίρεση των φακών επαφής, ο ασθενής χρησιμοποιεί κολλύριο αραιωμένης κορτιζόνης για τρεις μήνες παράλληλα με τα τεχνητά δάκρυα.

Η όραση βελτιώνεται σταδιακά σε καθημερινή βάση και ήδη από την πρώτη εβδομάδα ο ασθενής είναι λειτουργικός. Η ξηροφθαλμία σταδιακά επίσης βελτιώνεται. Η όραση φτάνει στο μέγιστο μετά τον πρώτο μήνα από την επέμβαση. Είναι σημαντική η ηλιοπροστασία με γυαλιά ηλίου για τρεις μήνες για την αποφυγή σχηματισμού ουλής του κερατοειδούς.

PRK αποκατάσταση όρασης

Η αποκατάσταση της όρασης μετά από την επέμβαση PRK είναι σταθερή και σταδιακή. Χαρακτηριστικά, υπάρχουν διακυμάνσεις της όρασης μέχρι την σταθεροποίηση, η οποία έρχεται ένα μήνα μετά από το χειρουργείο. Αυτό οφείλεται στη διαρκή διαδικασία επούλωσης του κερατοειδούς μετά την εφαρμογή του excimer laser. Τις πρώτες εβδομάδες υπάρχει φωτοευαισθησία και δυσκολία στην οδήγηση το βράδυ λόγω φωτοστεφάνων που παρατηρούνται γύρω από τα φώτα. Αυτό οφείλεται στη μετεγχειρητική ξηροφθαλμία και σταδιακή επούλωση και βελτιώνεται σημαντικά με το πέρασμα των ημερών και την εντατική χρήση τεχνητών δακρύων. 

Ποιες είναι οι επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν από την επέμβαση PRK;

Η επέμβαση PRK είναι από τις ασφαλέστερες ιατρικές επεμβάσεις. Σπανιότατα μπορεί να εμφανιστούν οι ακόλουθες επιπλοκές:

  • Ουλή κερατοειδούς (haze) ως φλεγμονώδης αντίδραση στην επίδραση του laser. Η πιθανότητα για haze αυξάνεται όσο μεγαλύτερος ο βαθμός μυωπίας που πρέπει να διορθωθεί. Η εμφάνισή της έχει σχεδόν εξαλειφθεί.
  • Αστάθεια της επιφανειακής στιβάδας του κερατοειδούς με επαναλαμβανόμενη απόπτωση και ανάγκη για εκ νέου τοποθέτηση προστατευτικού φακού επαφής.
  • Εκτασία κερατοειδούς, δηλαδή ο κερατοειδής μετά από την επέμβαση λεπταίνει και λαμβάνει κωνικό σχήμα όπως στον κερατόκωνο. Η επιπλοκή αυτή πια έχει σχεδόν εξαλειφθεί με την ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας προεγχειρητικών εξετάσεων, όπως η τοπογραφία κερατοειδούς.
  • Ξηροφθαλμία.
  • Επανεμφάνιση μικρού βαθμού μυωπίας μπορεί να συμβεί σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών χρόνια μετά την επέμβαση. Συνήθως αυτό συμβαίνει σε ασθενείς με υψηλές μυωπίες και στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να διορθωθεί εκ νέου.

Ποιο είναι το κόστος της επέμβασης PRK;

Το κόστος της επέμβασης PRK είναι πια πολύ προσιτό και περιλαμβάνει τη χρέωση της κλινικής, του χειρουργού και των βοηθών καθώς και το σύνολο των μετεγχειρητικών επισκέψεων για ένα έτος.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.