Το χαλάζιο αποτελεί μία πολύ συχνή πάθηση των βλεφάρων που προκαλεί αισθητικό και κάποιες φορές λειτουργικό πρόβλημα.

Τι είναι το χαλάζιο στο μάτι;

Συγκεκριμένα, το χαλάζιο είναι μία κύστη που δημιουργείται στο βλέφαρο λόγω απόφραξης των σμηγματογόνων αδένων του βλεφαρικού χείλους από χρόνια φλεγμονή. Εμφανίζεται συχνότερα στα άνω βλέφαρα, καθώς εκεί υπάρχουν περισσότεροι σμηγματογόνοι αδένες σε σχέση με τα κάτω βλέφαρα. 

Οι σμηγματογόνοι αδένες (μεϊβομιανοί αδένες) που βρίσκονται στο χείλος του βλεφάρου μας παράγουν έλαιο, το οποίο έχει ως κυρίαρχο ρόλο να αναμιγνύεται με τα δάκρυα και να διαμορφώνει μια σταθερή προστατευτική στοιβάδα για την επιφάνεια του οφθαλμού μας. Η βλεφαρίτιδα, η οποία είναι φλεγμονή που εμφανίζεται κατά μήκος του βλεφάρου, οδηγεί σταδιακά σε αλλαγή της σύστασης του ελαίου των αδένων σε πιο παχύρρευστη μορφή. Αυτό καταλήγει τελικά σε πλήρη απόφραξή τους με αποτέλεσμα τη συσσώρευση του λιπώδους εκκρίματος μέσα στους αδένες και το σχηματισμό κύστης που ονομάζουμε χαλάζιο. Αξίζει να σημειώσουμε ότι εμφανίζεται σε άνδρες και γυναίκες με την ίδια συχνότητα και ανεξαρτήτως ηλικίας, ακόμα και στην παιδική ηλικία.

Σε τι διαφέρουν το χαλάζιο και το κριθαράκι στο μάτι;

Το χαλάζιο και το κριθαράκι έχουν κατά βάση την ίδια αιτιολογία, τη βλεφαρίτιδα. Διαφέρουν όμως στο ότι το κριθαράκι είναι μια οξεία μόλυνση του θύλακα της βλεφαρίδας που προκαλεί έντονο βάρος και ενίοτε πόνο με διάχυτη ερυθρότητα του βλεφάρου. 

Αντίθετα το χαλάζιο είναι μια πιο εντοπισμένη βλάβη που περιορίζεται στα όρια της κύστης που σχηματίζεται και δεν πονάει. Σε κάποιες σπανιότερες περιπτώσεις όμως, το χαλάζιο μπορεί να επιμολυνθεί με μικρόβια και να μεγαλώσει απότομα σε μέγεθος δίνοντας μια κλινική εικόνα οξείας φλεγμονής. 

Ποια είναι τα αίτια πρόκλησης του χαλαζίου;

Το χαλάζιο, όπως και το κριθαράκι, μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες με κυριότερη αιτία τη βλεφαρίτιδα.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

  • Τη ροδόχρου ακμή
  • Τη χρόνια χρήση make-up
  • Τις ιογενείς λοιμώξεις
  • Περιβαλλοντικούς παράγοντες

Ποια είναι τα συμπτώματα του χαλαζίου στο μάτι;

Το χαλάζιο στα αρχικά του στάδια μπορεί να προκαλεί συμπτώματα, όπως πόνο και έντονη ερυθρότητα λόγω της οξείας φλεγμονής. Με το πέρασμα των ημερών η φλεγμονή συγκεντρώνεται και σχηματίζει μια κύστη που δεν πονάει και δεν φλεγμαίνει. Ανάλογα με το μέγεθός του, το χαλάζιο μπορεί να προκαλεί λειτουργικό πρόβλημα με πτώση του άνω βλεφάρου πέραν του αισθητικού προβλήματος. Όσον αφορά το κάτω βλέφαρο, μεγάλα χαλάζια μπορούν να προκαλέσουν εκτρόπιο κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς. 

Πόσο διαρκεί το χαλάζιο στο μάτι;

Το χαλάζιο μπορεί να είναι αρκετά επίμονο και να χρειαστούν αρκετοί μήνες έως ότου εξαφανιστει. Ενίοτε επιμένει μόνιμα ώστε να χρειάζεται χειρουργική διάνοιξη.

Πώς γίνεται η διάγνωση χαλαζίου;

Η διάγνωση του χαλαζίου είναι κλινική και γίνεται με εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία. Τα βλέφαρα ελέγχονται για βλεφαρίτιδα και την ενδεχόμενη παρουσία από ακάρεα Demodex. Ακόμη, είναι σημαντική η λήψη ιατρικού ιστορικου και οποιωνδήποτε φαρμάκων. Επίσης, αξιολογείται από τον ιατρό η κατάσταση του δέρματος και σε υποψία ροδόχρου ακμής ή άλλου δερματικού νοσήματος ο ασθενής θα πρέπει να εξετασθεί από ειδικό δερματολόγο.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, κρίνεται απαραίτητη η βιοψία του χαλαζίου, καθώς ο καρκίνος των σμηγματογόνων αδένων, μια άκρως επιθετική μορφή καρκίνου των βλεφάρων, μπορεί να μοιάζει πολύ με χαλάζιο που υποτροπιάζει και επανεμφανίζεται συνεχώς στο ίδιο σημείο. 

 Φωτογραφίες

Χαλάζιο αριστερού άνω βλεφάρου.

Χειρουργική αντιμετώπιση. Το βλέφαρο αναδιπλώνεται και δημιουργείται μία μικρή τομή από την εσωτερική του πλευρά. Το περιεχόμενο της κύστης αδειάζεται. Η τομή δεν απαιτεί ράμματα.

Χειρουργική αντιμετώπιση. Το βλέφαρο αναδιπλώνεται και δημιουργείται μία μικρή τομή από την εσωτερική του πλευρά. Το περιεχόμενο της κύστης αδειάζεται. Η τομή δεν απαιτεί ράμματα.

Ποια είναι η θεραπεία για την αντιμετώπιση του χαλαζίου;

Η θεραπεία του χαλαζίου είναι συντηρητική αλλά και χειρουργική, ανάλογα με την περίπτωση, και περιλαμβάνει:

  • Χλιαρές κομπρέσες: Εφαρμογή χλιαρών επιθεμάτων (πετσέτα χειρός εμποτισμένη με χλιαρό νερό ή ειδική μάσκα μικροκυμάτων) για 3 έως 5 λεπτά, το πρωί και το βράδυ. Βοηθούν στη διάνοιξη των σμηγματογόνων αδένων των βλεφάρων, με φυσικό τρόπο, επιτρέποντας στο περιεχόμενό τους να βγει έξω. Με αυτό το τρόπο βελτιώνεται η λειτουργία τους και ανακουφίζονται τα συμπτώματα. 
  • Μασάζ στα βλέφαρα: Αμέσως μετά την εφαρμογή των χλιαρών επιθεμάτων, πιέζουμε με απαλές κυκλικές κινήσεις το χείλος του βλεφάρου πάνω στον βολβό, για να προωθήσουμε το λιπώδες έκκριμα των αδένων προς τα έξω. 
  • Αλοιφή μικτού τύπου (κορτιζόνη με αντιβίωση): Ο οφθαλμίατρός σας θα σας συνταγογραφήσει μικτή αλοιφή για εφαρμογή, πρωί και βράδυ, κατά μήκος των βλεφαρίδων, αμέσως μετά από την εφαρμογή των επιθεμάτων και του μασάζ βλεφάρων. Ο συνδυασμός της τοπικής κορτιζόνης και της αντιβίωσης επιταχύνει την αντιμετώπιση της φλεγμονής.
  • Τοπική έγχυση κορτιζόνης: Σε μεγάλου μεγέθους χαλάζια που υποτροπιάζουν ή φλεγμαίνουν έντονα είναι πολύ βοηθητική η πραγματοποίηση τοπικής ένεσης κορτιζόνης για τον έλεγχο της φλεγμονής. Η ένεση αυτή ενδεχομένως να επαναληφθεί σε δύο εβδομάδες εφόσον ο ιατρός κρίνει πως είναι απαραίτητο. 
  • Αντιβιοτικό από του στόματος (δοξυκυκλίνη): Σε περιπτώσεις έντονης βλεφαρίτιδας με πολλά χαλάζια και υποτροπές τους καθώς και έντονη παρουσία ροδόχρου ακμής, συνταγογραφείται αντιβίωση δοξυκυκλίνης από του στόματος για ένα έως ενάμιση μήνα. Έχει αποδειχθεί ότι δρα πολύ αποτελεσματικά στη ρίζα του προβλήματος, δηλαδή την βλεφαρίτιδα. 

Σε μελέτες που έχουν γίνει συγκρίνοντας πολλούς ασθενείς, προκύπτουν συνήθως τα ίδια αποτελέσματα μετά από 6 μήνες, είτε έχει γίνει συντηρητική αγωγή, είτε αφαίρεση με επεμβατική μέθοδο, είτε έχει επιλεγεί έγχυση κορτιζόνης. Πρέπει να σημειωθεί πως μετά από την παραπάνω αγωγή, υπάρχει πιθανότητα να παραμείνει κάποιο μικρό ψηλαφητό ψεγάδι στα βλέφαρα, το οποίο όμως συνήθως αφορά αισθητικούς λόγους.

Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η συντηρητική θεραπεία είναι αρκετή για την αντιμετώπιση του χαλαζίου. Οι περιπτώσεις που ενδείκνυται η χειρουργική αφαίρεση είναι:

  • Όταν το χαλάζιο επιμένει για πολλούς μήνες.
  • Όταν το χαλάζιο επανεμφανίζεται συνέχεια στο ίδιο σημείο (λήψη βιοψιας).
  • Όταν το χαλάζιο, λόγω μεγάλου μεγέθους, προκαλεί λειτουργικό πρόβλημα στο μάτι, όπως βλεφαρόπτωση στο άνω βλέφαρο και εκτρόπιο στο κάτω βλέφαρο
  • Όταν απειλεί την φυσιολογική ανάπτυξη της οπτικής οξύτητας σε παιδική ηλικία.

Η χειρουργική αφαίρεση γίνεται με μικρή εσωτερική τομή εντός του βλεφάρου, ώστε να αδειάσει το χαλάζιο από το περιεχόμενό του. Επιπρόσθετα, γίνεται τοπική έγχυση κορτιζόνης για την πρόληψη υποτροπής του χαλαζίου. Η χειρουργική επέμβαση πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία και διαρκεί 5 λεπτά. Ο ασθενής πηγαίνει άμεσα στο σπίτι του χωρίς κάλυψη του οφθαλμού. Τέλος, ο ιατρός θα συνταγογραφήσει μεικτές σταγόνες κορτιζόνης – αντιβίωσης για εφαρμογή για μία εβδομάδα.

 Συχνές ερωτήσεις

Εμφανίζονται συχνά χαλάζια στα παιδιά;

Τα χαλάζια στα παιδιά εμφανίζονται λίγο σπανιότερα από ότι στους ενήλικες. Παρουσιάζονται κυρίως σε παιδιά με δερματοπάθειες και έντονες αλλεργικές κερατοεπιπεφυκίτιδες. Η πρόληψη εμφάνισης χαλαζίων είναι πολύ σημαντική, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία. Ο λόγος είναι ότι σε σοβαρές μορφές μπορούν όχι μόνο να επηρεάσουν τη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης αλλά και να προκαλέσουν σημαντικές λειτουργικές βλάβες στην επιφάνεια του οφθαλμού, όπως ουλές του κερατοειδούς και φλεγμονές.

Υπάρχει πιθανότητα το χαλάζιο να επανεμφανιστεί στο μέλλον;

Το χαλάζιο μετά από τη σωστή αφαίρεσή του έχει πολύ μικρές πιθανότητες να επανεμφανιστεί στο ίδιο σημείο. Παρ’ όλα αυτά, αν δεν αντιμετωπιστεί η κύρια αιτία που είναι η βλεφαρίτιδα, αυξάνεται η πιθανότητα να εμφανίζονται χαλάζια σε διαφορετικά σημεία των βλεφάρων. Για αυτό είναι σημαντικός ο τακτικός έλεγχος στον οφθαλμίατρο και η έγκαιρη και ολιστική αντιμετώπιση της βλεφαρίτιδας. 

Υπάρχει τρόπος πρόληψης της επανεμφάνισης χαλαζίου;

Η σωστή και πλήρης αντιμετώπιση της βλεφαρίτιδας και φλεγμονών της επιφάνειας των οφθαλμών βοηθά στη πρόληψη και σημαντική μείωση συχνότητας επανεμφάνισης των χαλαζίων. 

Κολλάει το χαλάζιο στο μάτι;

Το χαλάζιο δεν αποτελεί εξωτερική λοίμωξη, επομένως δεν υπάρχει ανησυχία μετάδοσής του.

Ποιο είναι το κόστος της επέμβασης – αφαίρεσης χαλαζίου;

Το κόστος της επέμβασης χαλαζίου είναι μικρό, καθώς πρόκειται για απλή και γρήγορη διαδικασία. Ο χειρουργός οφθαλμίατρός σας θα σας ενημερώσει πλήρως σχετικά με την τελική τιμή της επέμβασης.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.