Τι είναι το εκτρόπιο;

Το εκτρόπιο είναι η κατάσταση κατά την οποία παρατηρείται χαλάρωση του κάτω βλεφάρου, με αποτέλεσμα αυτό να στρέφεται προς τα έξω, μακριά από τον βολβό. Σε σπανιότερες καταστάσεις, όπως στην περίπτωση του συνδρόμου floppy eyelid που σχετίζεται με την υπνική άπνοια, το εκτρόπιο μπορεί να αφορά το άνω βλέφαρο.

Ποια είναι τα συμπτώματα του εκτροπίου;

Τα συμπτώματα του εκτροπίου περιλαμβάνουν:

  • Αισθητική δυσμορφία
  • Δακρύρροια
  • Ερεθισμό και ερυθρότητα του οφθαλμού
  • Αίσθημα ξένου σώματος
  • Βλεννώδεις εκκρίσεις

Τα συμπτώματα οφείλονται σε έκθεση της επιφάνειας του κερατοειδούς. Στο εκτρόπιο παρατηρείται ένας φαύλος κύκλος ανεπαρκούς προστασίας της οφθαλμικής επιφάνειας, υπερπαραγωγής κακής ποιότητας δακρύων και έντονης ξηροφθαλμίας, οδηγώντας σε ερεθισμένα και επώδυνα μάτια.

Εκτρόπιο

Αμφοτερόπλευρο εκτρόπιο κάτω βλεφάρων. Παρατηρείται τροπή των κάτω βλεφάρων προς τα έξω προκαλώντας έκθεση της οφθαλμικής επιφάνειας και ερεθισμό της.

Ποια είναι τα αίτια του εκτροπίου;

Τα αίτια εμφάνισης του εκτροπίου περιλαμβάνουν:

  • Ηλικιακή εκφύλιση των βλεφάρων με απώλεια της ελαστικότητας των ιστών. Αυτή οδηγεί σε γενικευμένη χαλάρωσή τους, απώλεια του τόνου των μυών και χαλάρωση των τενόντων που συγκρατούν τα βλέφαρα στη φυσιολογική τους θέση.
  • Χρόνιο τρίψιμο των βλεφάρων, όπως σε χρόνιες βλεφαροεπιπεφυκίτιδες.
  • Χρόνια χρήση οφθαλμικών σταγόνων.
  • Επαναλαμβανόμενο τράβηγμα των βλεφάρων, όπως σε χρόνια χρήση φακών.
  • Σύνδρομο floppy eyelid (σύνδρομο των χαλαρών βλεφάρων), που σχετίζεται με την υπνική άπνοια.
  • Δερματικές νόσους ή φλεγμονές ή ουλές που προκαλούν “τράβηγμα” του βλεφάρου προς τα έξω.
  • Τραύματα των βλεφάρων.
  • Χειρουργείο βλεφάρων (π.χ. βλεφαροπλαστική).
  • Πάρεση προσωπικού νεύρου.
  • Όγκους βλεφάρου.

Είναι το εκτρόπιο επικίνδυνο για την όραση;

Το εκτρόπιο δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο για την όραση, σε αντίθεση με το εντρόπιο. Το τελευταίο, που είναι η ακριβώς αντίθετη κατάσταση, δηλαδή η στροφή του βλεφάρου προς τα μέσα, προκαλεί άμεσο και συνεχές τραύμα του κερατοειδούς χιτώνα με κίνδυνο την δημιουργία έλκους και διάτρησής του.

Παρ’ όλα αυτά, το εκτρόπιο προκαλεί σημαντικό αισθητικό πρόβλημα, λόγω της στροφής του κάτω βλεφάρου προς τα έξω. Ακόμη, αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόκλησης σοβαρής χρόνιας φλεγμονής της επιφάνειας του οφθαλμού, με αποτέλεσμα τα χρόνια ερεθισμένα και επώδυνα μάτια και τον κίνδυνο ανάπτυξης λοιμώξεων. Τέλος, προκαλεί πτώση της ποιότητας ζωής αλλά και της όρασης από τη συνεχή δακρύρροια και την ανάγκη συνεχούς χρήσης κολλυρίων.

Ποια είναι η θεραπεία του εκτροπίου;

Η θεραπεία του εκτροπίου είναι κατά βάση χειρουργική. Η συντηρητική θεραπεία με ενυδατικά και αντιφλεγμονώδη κολλύρια μπορεί να προσφέρει παροδική προστασία της επιφάνειας του ματιού αλλά και μερική ανακούφιση από τα συμπτώματα, μέχρι να πραγματοποιηθεί η χειρουργική επέμβαση.

Η χειρουργική θεραπεία του εκτροπίου περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές μεθόδους, που στοχεύουν εξατομικευμένα στο να διορθώσουν το υποκείμενο αίτιο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, που το εκτρόπιο οφείλεται σε ηλικιακά αίτια, χρειάζεται σύσφιξη του βλεφάρου, μέσω της τμηματικής αφαίρεσής του και της σταθεροποίησης και ενίσχυσης των τενόντων του βλεφάρου στην εξωτερική γωνία, δηλαδή στον έξω κανθό. Ανάλογα με τη βαρύτητα του περιστατικού, η επέμβαση μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω με ενδυνάμωση και επανατοποθέτηση των μυών του βλεφάρου στη σωστή ανατομική τους θέση. Τα ράμματα που χρησιμοποιούνται είναι στη πλειοψηφία τους εσωτερικά και απορροφήσιμα. Η τομή είναι μικρή (μικρότερη από 10 χιλιοστά) και κρύβεται στη φυσιολογική ρυτίδα του δέρματος, οπότε δεν υπάρχουν εμφανείς ουλές

Πιο ιδιαίτερες τεχνικές εφαρμόζονται σε πιο περίπλοκα περιστατικά, όπως είναι το εκτρόπιο από παράλυση του προσωπικού νεύρου, όπου χρειάζεται επιπρόσθετα σε όσα αναφέραμε παραπάνω, και ανύψωση του μέσου προσώπου με ειδικά εσωτερικά ράμματα. Τέλος, σε περιπτώσεις πολύπλοκων τραυμάτων ή μετά από αποτυχημένο χειρουργείο βλεφάρου ενδέχεται να χρειαστεί τοποθέτηση μοσχεύματος δέρματος για να αποκατασταθεί πλήρως το πρόβλημα.

Η επέμβαση του εκτροπίου γίνεται με τοπική αναισθησία και διαρκεί από 30 έως 60 λεπτά, ανάλογα με την περίπτωση. Ο ασθενής επιστρέφει σπίτι του αμέσως μετά από την επέμβαση

Μετά από το χειρουργείο

Μετά από το χειρουργείο, ο ασθενής θα εφαρμόσει στην περιοχή ψυχρά επιθέματα για δύο ημέρες, κάθε μισή ώρα για 10 λεπτά, για τη μείωση του μετεγχειρητικού οιδήματος. Ο γιατρός σας θα σας συνταγογραφήσει μικτό αντιβιοτικό – κορτιζονούχο κολλύριο καθώς και την αντίστοιχη οφθαλμική αλοιφή. Ακόμη, τα ράμματα της τομής αφαιρούνται μία εβδομάδα μετά από το χειρουργείο και ο ασθενής επιστρέφει στο ιατρείο για εκτίμηση ένα μήνα μετά από την επέμβαση.

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές που μπορεί να προκύψουν;

Η επέμβαση διόρθωσης του εκτροπίου είναι απολύτως ασφαλής, με εξαιρετικά αποτελέσματα που διαρκούν 15 με 20 έτη τουλάχιστον. Παρ’ όλα αυτά, όπως συμβαίνει με κάθε επέμβαση στο βλέφαρο, έτσι και στη διόρθωση του εκτροπίου, μπορεί σπάνια να εμφανιστεί μετεγχειρητικό οίδημα, μώλωπας και φλεγμονή.

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.