Εισαγωγή
Η φωτοευαισθησία υποδηλώνει την εμφάνιση έντονων ενοχλημάτων και δυσανεξίας του ασθενούς όταν οι οφθαλμοί εκτεθούν σε έντονο φως. Συνοδεύει πολλές οφθαλμικές παθήσεις, εκδηλώνεται ως έντονη ευαισθησία στο φως και επηρεάζει σημαντικά τη ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Τι είναι η φωτοευαισθησία στα μάτια (φωτοφοβία)
Η φωτοευαισθησία στα μάτια είναι η έντονη ευαισθησία στο φως που εμφανίζουν οι οφθαλμοί όταν υπάρχει κάποια παθολογία στο πρόσθιο τμήμα των οφθαλμών, συνήθως στον κερατοειδή, τον πρόσθιο θάλαμο και τον κερατοειδή.
Η ευαισθησία στο φως ή δυσανεξία στο φως προκαλεί έντονα και ενοχλητικά συμπτώματα στον ασθενή, με τη φωτοφοβία να οδηγεί σε λειτουργικές διαταραχές στην καθημερινότητά του και τη μόνιμη ανάγκη χρήσης γυαλιών ηλίου ή σε χειρότερες περιπτώσεις την πλήρη αποφυγή του ηλιακού φωτός. Παράλληλα, η φωτοφοβία μπορεί να κάνει καθημερινές δραστηριότητες όπως το διάβασμα ή την οδήγηση πολύ δύσκολες.
Κύριες αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν φωτοευαισθησία
Οι κύριες αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν φωτοευαισθησία στα μάτια περιλαμβάνουν:
- Έντονη ξηροφθαλμία: Αποτελεί τη συχνότερη αιτία φωτοφοβίας, είναι πολύ συχνή στο γενικό πληθυσμό και προκαλείται από διαταραχή της ισορροπίας των στοιχείων που διαμορφώνουν τη δακρυϊκή στιβάδα των οφθαλμών.
- Επιπεφυκίτιδα: Η ύπαρξη λοίμωξης της επιφάνειας του οφθαλμού, δηλαδή του επιπεφυκότα, μπορεί να προκαλέσει έντονη φωτοφοβία μαζί με άλλα συμπτώματα όπως δακρύρροια, κόκκινα μάτια και εκκρίσεις.
- Κερατίτιδες και άλλες παθήσεις του κερατοειδούς: Λοιμώξεις, φλεγμονές, έλκη και ξένα σώματα κερατοειδούς μπορεί να οδηγήσουν μεταξύ άλλων σε έντονη φωτοφοβία και αυξημένη ευαισθησία στο φως.
- Μετεγχειρητικά: Μετά από οφθαλμολογική επέμβαση η επιφάνεια του οφθαλμού ερεθίζεται και τα μάτια αντιδρούν έντονα στο φως με έντονη φωτοφοβία.
- Ημικρανίες: Τα επεισόδια ημικρανίας πέραν διάφορων νευρολογικών συμπτωμάτων εκδηλώνονται με έντονη φωτοευαισθησία στα μάτια και φωτοφοβία, η οποία μπορεί να προηγείται ή να έπεται της κρίσης.
- Μυδριατικές σταγόνες: Σταγόνες που μεγαλώνουν τη κόρη και συνήθως χορηγούνται στο πλαίσιο οφθαλμολογικής εξέτασης όπως η βυθοσκόπηση, επιτρέπουν πολύ μεγαλύτερη ποσότητα από έντονο φως να εισέλθει στον οφθαλμό προκαλώντας έντονη φωτοευαισθησία.
- Καταρράκτης: Η ύπαρξη γεροντικού καταρράκτη προκαλεί έντονη φωτοφοβία ειδικά το βράδυ στην οδήγηση καθώς και φωτοστέφανα γύρω από τα αντικείμενα όταν υπάρχει έντονο φως.
Η φωτοφοβία εμφανίζεται στο πλαίσιο διαφόρων οφθαλμολογικών παθήσεων, από απλές έως πολύ σοβαρές, γι’ αυτό πρέπει να απευθύνεστε άμεσα στο θεράποντα οφθαλμίατρό σας σε περίπτωση ανάλογων ενοχλημάτων.
Ποια είναι τα συμπτώματα της φωτοευαισθησίας;
Τα κύρια συμπτώματα που συνοδεύουν τη φωτοευαισθησία στα μάτια είναι:
- Δυσανεξία και πόνος στο έντονο φως
- Έντονος βλεφαρισμός (ανοιγοκλείσιμο βλεφάρων) στην έκθεση στο φως
- Αίσθημα καύσου ή ξένου σώματος στα μάτια
- Δακρύρροια
- Ερυθρότητα οφθαλμών
- Μειωμένη όραση
- Φωτοστέφανα γύρω από αντικείμενα
- Συνεχής ανάγκη χρήσης γυαλιών ηλίου ή σκίασης
Πότε η φωτοευαισθησία στα μάτια είναι επείγον σύμπτωμα;
Η φωτοευαισθησία στα μάτια είναι επείγον σύμπτωμα όταν συνοδεύεται από συμπτώματα όπως:
- Έντονος οφθαλμικός πόνος
- Πυώδες έκκριμα
- Εμφάνιση παράλληλα με τη χρήση φακών επαφής
- Όταν προηγηθεί οφθαλμικός τραυματισμός
- Όταν έχει προηγηθεί οφθαλμική επέμβαση
- Όταν συνοδεύεται από έντονη μείωση όρασης
Όταν η ευαισθησία στο φως εμφανίζεται ξαφνικά, η φωτοφοβία πρέπει να αξιολογείται άμεσα από οφθαλμίατρο για την πρόληψη επιπλοκών.
Πώς γίνεται η διάγνωση της φωτοευαισθησίας;
Η διάγνωση για τη φωτοευαισθησία γίνεται με τη λήψη αναλυτικού ιστορικού του ασθενούς (φάρμακα, ιστορικό χειρουργείων ή τραυμάτων, χρήσης φακών επαφής, οικογενειακού ιστορικού οφθαλμικών προβλημάτων, καθημερινών δραστηριοτήτων και τρόπου ζωής) καθώς και με την εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία, όπου ο οφθαλμίατρος θα εξετάσει αναλυτικά τα πρόσθια και οπίσθια ημιμόρια των οφθαλμών.
Η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) προσθίου ημιμορίου μπορεί να αναδείξει ανωμαλίες της επιφάνειας του κερατοειδούς (επιθηλίου) οι οποίες σχετίζονται με την ανάπτυξη φωτοφοβίας.
Αντιμετώπιση και πρόληψη της φωτοευαισθησίας στα μάτια
Για την αντιμετώπιση και πρόληψη που απαιτεί η φωτοευαισθησία στα μάτια είναι πολύ σημαντικά τα ακόλουθα μέτρα:
- Εντατική ενυδάτωση των οφθαλμών με χρήση ενυδατικών κολλυρίων χωρίς συντηρητικά
- Καθημερινή χρήση καλής ποιότητας γυαλιών ηλίου
- Αποφυγή πολύωρης χρήσης οθονών και κινητού
- Προσεκτική χρήση και καθαρισμός των φακών επαφής
- Καλή υγιεινή προσώπου, ματιών και χεριών
- Χρήση προστατευτικών γυαλιών κατά την εργασία σε περιβάλλον με χώμα, σκόνες και ξένα σώματα
Η πρόληψη της φωτοφοβίας προϋποθέτει υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής και προσοχής της περιοφθάλμιας περιοχής.
Συχνές Ερωτήσεις για τη φωτοευαισθησία στα μάτια
Μπορεί η ευαισθησία στο φως να οφείλεται σε ψυχικό στρες ή άγχος;
Ναι, η φωτοευαισθησία μπορεί να σχετίζεται με παρουσία άγχους, καθώς το έντονο στρες κάνει τον άνθρωπο υπερευαίσθητο σε διάφορα εξωτερικά ερεθίσματα, με αποτέλεσμα μια μικρού βαθμού προϋπάρχουσα ευαισθησία της επιφάνειας των οφθαλμών να επιδεινώνεται έντονα σε περιπτώσεις έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Είναι φυσιολογικό τα ανοιχτόχρωμα μάτια να έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στο φως;
Ναι, καθώς τα ανοιχτόχρωμα μάτια έχουν λιγότερη περιεκτικότητα μελανίνης στην ίριδα του οφθαλμού, η οποία είναι το διάφραγμα που μπλοκάρει τη δίοδο του φωτός. Επομένως η ήπια φωτοευαισθησία σε άτομα με γαλανά ή πράσινα μάτια είναι απόλυτα φυσιολογική.
Μπορεί η φωτοευαισθησία να γίνει μόνιμη;
Η φωτοευαισθησία μπορεί να γίνει μόνιμη αν η υποκείμενη αιτία δεν αντιμετωπιστεί σωστά και αποτελεσματικά.
Η χρήση γυαλιών ηλίου σε εσωτερικούς χώρους είναι καλή λύση;
Όχι, η χρήση γυαλιών ηλίου σε εσωτερικούς χώρους δεν ενδείκνυται παρά μόνο σε εξωτερικούς. Η συχνή χρήση γυαλιών ηλίου σε εσωτερικό χώρο μπορεί να επιδεινώσει έντονα τα συμπτώματα σε εξωτερικούς χώρους καθώς ο ασθενής αναγκάζεται να προσαρμοστεί σε χαμηλότερα επίπεδα φωτισμού.
Πώς μπορώ να προστατεύσω τα μάτια μου όταν δουλεύω πολλές ώρες σε υπολογιστή;
Μπορείτε να προστατεύσετε τα μάτια σας όταν δουλεύετε πολλές ώρες στον υπολογιστή με τους ακόλουθους τρόπους:
- Συχνή χρήση τεχνητών δακρύων
- Συχνός βλεφαρισμός (ανοιγοκλείσιμο βλεφάρων) ώστε να ενυδατώνεται ο κερατοειδής
- Κάθε 20 λεπτά δουλειάς στον υπολογιστή να εστιάζετε για 20 δευτερόλεπτα σε ένα μακρινό στόχο. Με αυτό το τρόπο χαλαρώνει ο μηχανισμός της προσαρμογής των οφθαλμών οδηγώντας σε πιο ξεκούραστη όραση
- Προσαρμογή της φωτεινότητας της οθόνης στο περιβάλλοντα χώρο ώστε να μην είναι υπερβολικά φωτεινή
- Αποφυγή κλιματιστικών παράλληλα με την εργασία στον υπολογιστή καθώς αυτά ξηραίνουν τον αέρα οδηγώντας σε αφυδάτωση της οφθαλμικής επιφάνειας
- Χρήση γυαλιών blue-light-filter δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά πως προλαμβάνουν τη φωτοευαισθησία ωστόσο μπορεί να απαλύνουν αρκετά την “κόπωση” από τις οθόνες
