Τι είναι η οπτική νευρίτιδα;
Η οπτική νευρίτιδα είναι η φλεγμονή του οπτικού νεύρου που οδηγεί σε ξαφνική απώλεια όρασης και συνοδεύεται συνήθως από πόνο, ιδίως κατά την κίνηση του ματιού, καθώς και μειωμένη αντίληψη των χρωμάτων.
Ποια είναι τα είδη της οπτικής νευρίτιδας;
Ανάλογα με την ανατομική τους εντόπιση διακρίνουμε τρία είδη οπτικής νευρίτιδας:
- Θηλίτιδα (ή αλλιώς πρόσθια οπτική νευρίτιδα): Η φλεγμονή εντοπίζεται μπροστά, δηλαδή στην κεφαλή του οπτικού νεύρου, του τμήματος εκείνου που είναι ορατό στον οφθαλμίατρο κατά τη βυθοσκόπηση. Η μορφή αυτή είναι η συχνότερη.
- Οπισθοβολβική νευρίτιδα: Στη περίπτωση αυτή η κεφαλή του οπτικού νεύρου (θηλή) είναι φυσιολογική και το τμήμα που φλεγμαίνει βρίσκεται πίσω από αυτήν. Στην περίπτωση αυτή ο ασθενής έχει επίσης έντονα συμπτώματα όπως στη θηλίτιδα αλλά στη βυθοσκόπηση δεν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα.
- Νευροαμφιβληστροειδίτιδα: Υπάρχει ταυτόχρονη φλεγμονή του οπτικού νεύρου και του αμφιβληστροειδή με συνοδό οίδημα της ωχράς κηλίδας.
Ποιες είναι οι αιτίες της οπτικής νευρίτιδας;
Τα πιο συχνά αίτια οπτικής νευρίτιδας περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως:
- Απομυελινωτικές παθήσεις (δηλαδή παθήσεις που διαταράσσουν τη λειτουργία της μυελίνης, τη προστατευτική μεμβράνη που περιβάλλει το νεύρο): Σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα) και σπανιότερα απομυελινωτική νόσος σχετιζόμενη με τα αντισώματα έναντι της πρωτεΐνης MOG.
- Αυτοάνοσες παθήσεις όπως η σαρκοείδωση, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και κάποιες αγγειίτιδες (κοκκιωμάτωση Wegener).
- Λοιμώξεις όπως ιώσεις σε παιδιά ή βακτηριακές όπως σύφιλη ή φυματίωση σε ενήλικες μπορούν να προκαλέσουν οπτική νευρίτιδα.
- Μετά από εμβόλιο σε παιδιά μπορεί σπάνια να εμφανιστεί οπτική νευρίτιδα.
Ποια είναι τα συμπτώματα της οπτικής νευρίτιδας;
Θόλωση όρασης σε ασθενή με οπτική νευρίτιδα.
Τα συμπτώματα της οπτικής νευρίτιδας έρχονται απότομα και έντονα προκαλώντας ανησυχία στον ασθενή. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν μερικά ή όλα από τα παρακάτω:
- Ξαφνική απώλεια όρασης, με διάχυτη θολερότητα και ιδιαίτερα στο κέντρο του οπτικού πεδίου. Συχνά επιδεινώνεται με αύξηση θερμοκρασίας περιβάλλοντος, πυρετό ή κατά την άσκηση (φαινόμενο Uhthoff).
- Πόνος πίσω από το μάτι που επιδεινώνεται κατά την κίνηση του ματιού, ιδίως δεξιά και αριστερά.
- Μειωμένη αντίληψη των χρωμάτων και πιο έντονα το κόκκινο χρώμα, το οποίο στο μάτι με την οπτική νευρίτιδα φαίνεται πολύ λιγότερο έντονο και ζωηρό σε σχέση με το άλλο μάτι.
Πώς γίνεται η διάγνωση της οπτικής νευρίτιδας;
Η διάγνωση της οπτικής νευρίτιδας γίνεται αρχικά με λήψη αναλυτικού ιστορικού από τον οφθαλμίατρο και στη συνέχεια με τις ακόλουθες εξετάσεις:
- Μέτρηση οπτικής οξύτητας
- Εξέταση οφθαλμοκινητικότητας και αναζήτηση του χαρακτηριστικού οπισθοβόλβιου άλγους
- Εξέταση των κορικών αντανακλαστικών, καθώς στο μάτι με τη νευρίτιδα η αντίδραση της κόρης είναι παθολογική
- Βυθοσκόπηση μετά από ενστάλλαξη σταγόνων μυδρίασης, όπου ο οφθαλμίατρος εξετάζει το οπτικό νεύρο και μπορεί να δει τη χαρακτηριστική θηλίτιδα, δηλαδή το φλεγμαίνον οπτικό νεύρο
- Οπτική τομογραφία συνοχής (OCT), κατά το οποίο ο ιατρός μετρά αντικειμενικά το πάχος των νευρικών ινών και φωτογραφίζει το οίδημα του οπτικού νεύρου
- Εξέταση οπτικών πεδίων, κατά την οποία σε οπτική νευρίτιδα καταγράφεται το χαρακτηριστικό κεντρικό “ σκότωμα”, δηλαδή απώλεια της όρασης στο κεντρικό οπτικό πεδίο
Αφού ο οφθαλμίατρος διαπιστώσει την ύπαρξη οπτικής νευρίτιδας θα προχωρήσει σε εξέταση με μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και σε συνεργασία με νευρολόγο θα γίνει περαιτέρω διερεύνηση των πιθανών αιτιών.
Ποια είναι η θεραπεία για την αντιμετώπιση της οπτικής νευρίτιδας;
Η θεραπεία της οπτικής νευρίτιδας εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία. Καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται σε σκλήρυνση κατά πλάκας η θεραπεία περιλαμβάνει υψηλή δόση ενδοφλέβιων κορτικοστεροειδών για 3 ημέρες και ενίοτε αυτό ακολουθείται από κορτιζόνη σε μορφή χαπιών για 10 ημέρες.
Σε περιπτώσεις οπτικής νευρίτιδας που δεν οφείλονται σε σκλήρυνση κατά πλάκας η θεραπεία περιλαμβάνει:
- Σε οπτική νευρίτιδα λόγω βακτηριακής λοίμωξης (πχ. σύφιλη ή φυματίωση) χορηγούνται τα αντίστοιχα αντιβιοτικά σε συνδυασμό με ελεγχόμενη χορήγηση κορτιζόνης.
- Σε οπτική νευρίτιδα αυτοάνοσης αιτιολογίας η αντιμετώπιση περιλαμβάνει διάφορα ανοσοκατασταλτικά (πχ. βιολογικούς παράγοντες) υπό την καθοδήγηση και παρακολούθηση από ρευματολόγο.
- Σε περιπτώσεις οπτικής νευρίτιδας σε παιδιά μετά από εμβολιασμό η θεραπεία περιλαμβάνει εντατική ενδοφλέβια χορήγηση κορτιζόνης επί λίγες ημέρες.
Ποια είναι η πρόγνωση της οπτικής νευρίτιδας;
Η πρόγνωση της οπτικής νευρίτιδας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως την αιτιολογία, την ηλικία του ασθενούς, το πότε διαγνώστηκε και αντιμετωπίστηκε καθώς και το αν αφορά το ένα ή και τα δύο μάτια (χειρότερη πρόγνωση όταν και τα δύο μάτια έχουν φλεγμονή του οπτικού νεύρου).
Πιο συγκεκριμένα, η οπτική νευρίτιδα από σκλήρυνση κατά πλάκας έχει εξαιρετική πρόγνωση αν διαγνωστεί και θεραπευτεί εγκαιρα. Σε ποσοστό 90% και άνω οι ασθενείς επανέρχονται πλήρως. Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις οπτικής νευρίτιδας, όπως η νόσος Devic (οπτική νευρομυελίτιδα) ή η απομυελινωτική νόσος σχετιζόμενη με τα αντισώματα έναντι της πρωτεΐνης MOG η πρόγνωση είναι χειρότερη και οι υποτροπές συχνότερες.
Στα παιδιά με οπτική νευρίτιδα μετά από εμβόλιο η πρόγνωση είναι εξαιρετική και η ανάρρωση ταχεία. Τέλος, σε βακτηριακής αιτιολογίας οπτικές νευρίτιδες η πρόγνωση εξαρτάται από το πόσο γρήγορα και σωστά διαγνώστηκε και αντιμετωπίστηκε η λοίμωξη.
Συχνές Ερωτήσεις
Θα επανέλθει η όρασή μου;
Στις περισσότερες περιπτώσεις οπτικής νευρίτιδας οι ασθενείς ανακτούν ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της όρασης, με λίγα έως καθόλου λειτουργικά προβλήματα όπως λίγο μειωμένη αντίθεση ή ελαφρά δυσχρωματοψία.
Συνδέεται η οπτική νευρίτιδα με το άγχος;
Η οπτική νευρίτιδα συνδέεται έμμεσα με το άγχος, καθώς το άγχος αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα με αποτέλεσμα ασθενείς με ένα υπόβαθρο αυτοάνοσης νόσου να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες εκδήλωσης συμπτωμάτων και φλεγμονής.
Συνδέεται πάντα η οπτική νευρίτιδα με τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ);
Η οπτική νευρίτιδα δεν συνδέεται πάντα με σκλήρυνση κατά πλάκας, αλλά στατιστικά αυτή είναι η πιο συχνή αιτία της.
Μπορεί η οπτική νευρίτιδα να επηρεάσει και τα δύο μάτια;
Η οπτική νευρίτιδα συνήθως επηρεάζει μόνο το ένα μάτι, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει και τα δύο μάτια (αμφοτερόπλευρη). Πιο συχνά αμφοτερόπλευρη οπτική νευρίτιδα εμφανίζεται σε παιδιά μετά από εμβόλιο καθώς και σε ενήλικες ασθενείς με βακτηριακές λοιμώξεις (πχ σύφιλη ή φυματίωση).
Μπορεί η οπτική νευρίτιδα να υποτροπιάσει;
Στη σκλήρυνση κατά πλάκας τα ποσοστά υποτροπών μπορεί να φτάσουν το 30%, ενώ στις βακτηριακές λοιμώξεις είναι εξαιρετικά σπάνιες. Τις πιο πολλές υποτροπές τις εμφανίζουν ασθενείς με νόσο Devic, ή απομυελινωτική νόσο σχετιζόμενη με τα αντισώματα έναντι της πρωτεΐνης MOG.
Υπάρχει τρόπος για πρόληψη της οπτικής νευρίτιδας;
Η πρόληψη της οπτικής νευρίτιδας αφορά τη λήψη της κατάλληλης ανοσοκατασταλτικής αγωγής μακροχρόνια και τον υγιεινό τρόπο ζωής και διατροφής. Παράλληλα ο ασθενής θα πρέπει να επισκέπτεται τακτικά τον ιατρό του και να κάνεις τις απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις που του συστήνει.
