Η επιπεφυκίτιδα είναι η φλεγμονή του επιπεφυκότα, δηλαδή του λεπτού και διαφανούς υμένα που καλύπτει την επιφάνεια του οφθαλμού. Μπορεί να έχει διάφορες αιτίες και εμφανίζεται με συμπτώματα όπως η έντονη ερυθρότητα, το οίδημα και οι έντονες εκκρίσεις.
Η συχνότητα εμφάνισής της εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως είναι η ηλικία του ασθενούς και η εποχή του χρόνου.
Επιπεφυκίτιδα οφθαλμού: Παρατηρείται ερυθρότητα του επιπεφυκότα μαζί με διαφανές ή βλέννώδες έκκριμα
Η επιπεφυκίτιδα στα μάτια χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με το αν η αιτιολογία σχετίζεται με μόλυνση ή όχι:
Υπάρχουν τρεις κατηγορίες ανάλογα με τα αίτια της μη μολυσματικής επιπεφυκίτιδας:
Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα αποτελεί την πιο συχνή αιτία επιπεφυκίτιδας, προσβάλλοντας το 15 με 40% του πληθυσμού και παρατηρείται πιο συχνά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Οφείλεται σε αλλεργική αντίδραση σε αλλεργιογόνες ουσίες όπως η γύρη, η σκόνη, το τρίχωμα ζώων και ο καπνός τσιγάρου.
Προκαλείται από τη χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, όπως είναι οι σταγόνες για το γλαύκωμα, αλλά και το υγρό φακών επαφής.
Η συγκεκριμένη κατηγορία επιπεφυκίτιδας, προκαλείται από συστηματικές παθήσεις, όπως είναι η σαρκοείδωση ή διάφορες νεοπλασίες.
Η ιογενής επιπεφυκίτιδα είναι η πιο συχνή αιτία μεταδοτικής επιπεφυκίτιδας στους ενήλικες (80% των περιπτώσεων) και εμφανίζεται συχνότερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Συνήθως οφείλεται στον ιό του κοινού κρυολογήματος και είναι εξαιρετικά μεταδοτική, ιδίως σε περιοχές με έντονο συνωστισμό. Η ιογενής επιπεφυκίτιδα μεταδίδεται με επαφή του ατόμου με μολυσμένα σταγονίδια. Η μετάδοση γίνεται κυρίως με τη χειραψία ή μέσω εισπνοής σταγονιδίων. Τέλος, η κακή υγιεινή των φακών επαφής και ο ελλιπής καθαρισμός τους μπορεί να οδηγήσει σε μετάδοση ιογενούς επιπεφυκίτιδας.
Η μικροβιακή επιπεφυκιτιδα είναι η δεύτερη σε συχνότητα εμφάνισης μολυσματική επιπεφυκίτιδα ενηλίκων και εμφανίζεται συχνότερα μεταξύ Δεκεμβρίου και Απριλίου. Η βακτηριακή μόλυνση στο μάτι, ή αλλιώς βακτηριακή επιπεφυκίτιδα, μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια, ανάλογα με τα βακτήρια που την προκαλούν, τα οποία συχνότερα είναι αυτά της κοινής φαρυγγίτιδας. Προδιαθεσικοί παράγοντες είναι οι μικροτραυματισμοί της επιφάνειας του ματιού, η κακή παροχέτευση των δακρύων λόγω στένωσης ή απόφραξης του ρινοδακρυϊκού πόρου, η παθολογική κατάσταση των βλεφάρων (όπως το εντρόπιο ή το εκτρόπιο), καθώς και η ανοσοκαταστολή.
Τα συμπτώματα της επιπεφυκίτιδας διαφέρουν ανάλογα με την αιτιολογία της επιπεφυκίτιδας και περιλαμβάνουν:
Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να διαρκέσει από λίγες έως αρκετές ημέρες, αναλόγως την αιτία που την προκαλεί. Συγκεκριμένα:
Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να εμφανιστεί με τις ίδιες αιτίες σε βρέφη και παιδιά. Στα βρέφη το κόκκινο μάτι θα πρέπει άμεσα να μας οδηγήσει στον οφθαλμίατρο, καθώς μπορεί δυνητικά να οφείλεται είτε σε σοβαρής μορφής επιπεφυκίτιδα ή ακόμα και σε σοβαρότερα προβλήματα, όπως το γλαύκωμα ή η ενδοβολβική λοίμωξη. Τα συμπτώματα της βρεφικής επιπεφυκίτιδας μπορεί να κυμαίνονται από ήπια ερυθρότητα έως σοβαρές βλεννώδεις και πυώδεις εκκρίσεις, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε ουλοποίηση του κερατοειδούς και τύφλωση. Στα παιδιά, οι συχνότερες αιτίες επιπεφυκίτιδας είναι οι ιογενείς και οι αλλεργική αιτιολογία και αντιμετωπίζονται ακριβώς όπως στους ενήλικες.
Η διάγνωση της επιπεφυκίτιδας είναι κλινική, πραγματοποιείται από τον χειρουργό οφθαλμίατρο και γίνεται στη σχισμοειδή λυχνία. Στις περισσότερες περιπτώσεις δε χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις. Σε επιμένουσες, υποτροπιάζουσες και ανθεκτικές στη θεραπεία επιπεφυκίτιδες χρειάζεται λήψη καλλιέργειας και ειδικού επιχρίσματος για τον αποκλεισμό σπανιότερων μικροβιακών αιτιών της επιπεφυκίτιδας, οι οποίες χρήζουν διαφορετικής αγωγής από τις απλές επιπεφυκίτιδες.
Η θεραπεία της επιπεφυκίτιδας βασίζεται στην αιτιολογία της. Πιο συγκεκριμένα οι τρόποι αντιμετώπισής της αναλόγως την αιτία είναι οι εξής:
Σε όλες τις μορφές της επιπεφυκίτιδας είναι απαραίτητο ο ασθενής να αποφύγει τη χρήση φακών επαφής, καθώς υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης του κερατοειδούς χιτώνα και ανάπτυξης κερατίτιδας, μιας κατάστασης δυνητικά πολύ σοβαρής για την όραση.
Κλείστε ραντεβού με τον ιατρόΗ επιπεφυκίτιδα μπορεί να μεταδοθεί μόνο σε περίπτωση ιογενούς η βακτηριακής αιτιολογίας. Η μετάδοσή της μπορεί να γίνει από τα χέρια στα μάτια μέσω χειραψίας ή επαφής με άτομο που φέρει τον ιό ή το μικρόβιο ή κοινής χρήσης αντικειμένων, όπως πετσέτες ή καλλυντικά.
Οι τσίμπλες στα μάτια παιδιού προκύπτουν από τις συνεχείς εκκρίσεις των οφθαλμών. Αυτές μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντες, από λιγότερο σοβαρούς έως δυνητικά επικίνδυνους για την όραση. Είναι, επομένως, πολύ σημαντικός ο άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος του παιδιού, προκειμένου να χορηγηθεί η σωστή θεραπεία ανάλογα με την περίπτωση, για την πρόληψη δυνητικά επικίνδυνων επιπλοκών στον οφθαλμό και την όραση.
Οι κομπρέσες χαμομηλιού δε συνιστώνται ως θεραπεία της επιπεφυκίτιδας, καθώς το χαμομήλι προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις και επιδείνωση της οφθαλμικής φλεγμονής. Επίσης το χαμομήλι δεν αντιμετωπίζει την αιτία της επιπεφυκίτιδας και αν δεν είναι αποστειρωμένο μπορεί να προκαλέσει δευτερογενή λοίμωξη.
Η επιπεφυκίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό συνήθως όταν είναι ιογενής και σε παιδιά. Παράλληλα μπορεί να συνυπάρχει καταρροή ή πονόλαιμος. Στη βακτηριακή και αλλεργική επιπεφυκίτιδα η συνύπαρξη πυρετού είναι εξαιρετικά σπάνια. Όταν υπάρχει πυρετός είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από ιατρό.
© 2026 Dr. Θάνος Μπεζάτης.
