Άρθρα

Θυρεοειδής και μάτια – Θυρεοειδική Οφθαλμοπάθεια

θυρεοειδικη οφθαλμοπαθεια

Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια αποτελεί μία αυτοάνοση νόσο που οφείλεται σε δυσλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα και οδηγεί σε φλεγμονή των περιεχομένων του οφθαλμικού κόγχου, δηλαδή των μυών και του λίπους οδηγώντας σε εξόφθαλμο και μια σειρά από σοβαρές επιπλοκές που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα της ζωής του ασθενή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος σχετίζεται με υπερθυρεοειδισμό (νόσος Graves) αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ευθυρεοειδικούς ή και σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό.

Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι εκδήλωσης δυσλειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα ή να εμφανίζεται ταυτόχρονα ή και μετά τη διάγνωση της θυρεοειδοπάθειας. Η οφθαλμοπάθεια μπορεί να προσβάλλει όλες τις ηλικίες και είναι συχνότερη σε γυναίκες. Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη, όμως στο 3-5% των ασθενών έχει μετρίου και σοβαρού βαθμού μορφή που χρήζει θεραπείας. Σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη είναι το κάπνισμα και η λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.

Τι συμπτώματα έχει η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια?

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι ήπια ξηροφθαλμία και ερεθισμός των ματιών. Μπορεί να συνυπάρχει δακρύρροια και ευαισθησία στο φως. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν κοκκινίλα και πρήξιμο των βλεφάρων, εξόφθαλμος στο ένα ή και στα δύο μάτια με αποτέλεσμα το βλέμμα να φαίνεται τρομαγμένο και ανάσπαση των βλεφάρων και ιδίως των άνω. Ανάλογα τον τύπο της οφθαλμοπάθειας κάποιοι ασθενείς εμφανίζουν σημαντική διπλωπία ακόμα και από τα αρχικά στάδια της νόσου καθώς κάποιοι μύες που κινούν τα μάτια φλεγμαίνουν. Χαρακτηριστικός επίσης είναι ο πόνος σε ηρεμία ή συνηθέστερα όταν ο ασθενής κοιτάει προς τα πάνω.

Πόσο διαρκεί η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια και τι μπορώ να κάνω για να σταματήσω την εξέλιξη?

Η νόσος έχει δύο στάδια:

α) Το πρώτο οξύ στάδιο που διαρκεί 1-2 χρόνια και χαρακτηρίζεται από ενεργή νόσο με έντονα συμπτώματα

β) το δεύτερο χρόνιο στάδιο όπου η φλεγμονή υποχωρεί και δίνει τη θέση της στην σταδιακή ουλοποίηση

Η συνεργασία ασθενή και ιατρού είναι σημαντική στην εξέλιξη της πορείας της νόσου. Η καλή ρύθμιση της λειτουργίας του θυρεοειδούς αδένα με συχνούς ελέγχους και κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη βάση για να μειωθεί το ρίσκο εμφάνισης βαριάς μορφής θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας. Σε αυτή τη προσπάθεια ο ενδοκρινολόγος σε συνεργασία με τον οφθαλμίατρο και τον ασθενή θα συμφωνήσουν το ιδανικότερο θεραπευτικό πλάνο. Η διακοπή του καπνίσματος είναι επίσης απαραίτητη καθώς το κάπνισμα είναι ο σημαντικότερος εξωτερικός παράγοντας κινδύνου εμφάνισης βαριάς μορφής νόσου.

Αν αφαιρέσω το θυρεοειδή αδένα μου θα αποφύγω τη θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια?

Η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς αδένα είναι μία από τις προτεινόμενες θεραπευτικές προσεγγίσεις ιδίως σε ασθενείς που η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι αρκετή. Από οφθαλμολογικής άποψης η αφαίρεση του αδένα είναι ασφαλέστερη από τη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο η οποία έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει σημαντικά το κίνδυνο εμφάνισης βαριάς μορφής θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας. Παρά τη χειρουργική αφαίρεση του αδένα ωστόσο, η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια μπορεί να συνεχίσει και να χειροτερεύσει γεγονός που επισημαίνει τη πολυπλοκότητα του παθομηχανισμού της νόσου.

Ποια είναι η θεραπεία της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας?

Στα ήπια στάδια της οξείας νόσου ο ασθενής παρακολουθείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και λαμβάνει υποστηρικτική αγωγή με ενυδατικές σταγόνες και από του στόματος αντιοξειδωτικά (σελήνιο).

Σε μέτριας και βαριάς μορφής νόσου όπου η ποιότητα ζωής του ασθενή έχει μειωθεί σημαντικά έχει ένδειξη η θεραπεία με κορτιζόνη χορηγούμενη ενδοφλεβίως μία φορά την εβδομάδα. Η θεραπεία κρατά 3 μήνες αλλά μπορεί και να επαλανηφθεί σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Στόχος της θεραπείας είναι να αντιμετωπιστεί η φλεγμονή όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα και πιο έγκαιρα για να γίνει η μετάβαση από το οξύ στο χρόνιο ανενεργό στάδιο γρήγορα και με τις λιγότερες επιπλοκές. Συχνά η θεραπεία με κορτιζόνη συνδυάζεται με ακτινοθεραπεία των κόγχων και οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα από την κάθε θεραπεία ξεχωριστά.

Στις σπάνιες περιπτώσεις πολύ επιθετικής μορφής της νόσου μπορεί να απειληθεί η όραση από υπερβολική πίεση εντός του κόγχου, της οστέινης κοιλότητας που περιβάλλει τα μάτια, με αποτέλεσμα στραγγαλισμό του οπτικού νεύρου και τύφλωση. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενδείκνυται η άμεση χειρουργική παρέμβαση αποσυμφόρησης των κόγχων.

Σε γενικές γραμμές η θεραπεία είναι φαρμακευτική για το οξύ στάδιο και χειρουργική στο χρόνιο ανενεργό στάδιο.

Ποια χειρουργεία βοηθούν στην θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια?

Ο στόχος του χειρουργείου είναι η αποκατάσταση της φυσιολογικής εμφάνισης και λειτουργικότητας των ματιών σε όσο το δυνατόν κοντινό βαθμό με την πρότερη κατάσταση.

Για αυτό το σκοπό γίνονται διορθωτικές παρεμβάσεις αρχικά για διόρθωση του εξόφθαλμου, όπου πραγματοποιείται χειρουργική αποσυμπίεση του κόγχου. Στη συνέχεια γίνονται διορθωτικές επεμβάσεις για την αποκατάσταση της διπλωπίας και τέλος για τη διόρθωση της θέσης και εμφάνισης των βλεφάρων.

Ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις στη θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια?

Η έρευνα στον τομέα της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας είναι πολύ έντονη τα τελευταία χρόνια με σκοπό βελτίωσης των αποτελεσμάτων και της ποιότητας της ζωής των ασθενών.

Μία πολύ σημαντική εξέλιξη αφορά την έγκριση του φαρμάκου Tepezza (Teprotumumab) από τον αμερικανικό οργανισμό φαρμάκων (FDA). Το φάρμακο αυτό δείχτηκε σε έρευνες ότι χορηγούμενο ενδοφλεβίως για ένα διάστημα 6 μηνών κάθε 3 εβδομάδες οδήγησε σε σημαντική βελτίωση της διπλωπίας, του εξόφθαλμου, της φλεγμονής και της ποιότητας ζωής των ασθενών που πάσχουν από θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια σε σχέση με placebo θεραπεία. Σε επικείμενες έρευνες θα συγκριθούν τα αποτελέσματά του με την παραδοσιακή θεραπεία που αναφέρθηκε νωρίτερα, δηλαδή ενδοφλέβια κορτιζόνη και ακτινοθεραπεία. Το φάρμακο αυτό είναι ασφαλές και καλά ανεκτό από τους ασθενείς, όμως το κόστος της θεραπείας και η γραφειοκρατία που συνοδεύει την έναρξή του είναι δύο σημαντικά μειονεκτήματα προς το παρόν.

Σίγουρα το πεδίο της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας αναμένεται να έχει πολύ σημαντικές εξελίξεις στα επόμενα χρόνια.

 

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε μαζί μας στο 210-3624449 ή μέσω email στο info@drbezatis.gr.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O Δρ. Θάνος Μπεζάτης είναι χειρουργός οφθαλμίατρος στην Αθήνα και διατηρεί σύγχρονο οφθαλμολογικό ιατρείο στο Κολωνάκι. Ειδικεύεται στη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και στη χειρουργική βλεφάρων και δακρυϊκού συστήματος. Είναι ειδικευθείς και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βόννης και μετεκπαιδευμένος επί εξαετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχει διατελέσει διευθυντής τμήματος Καταρράκτη και Οφθαλμοπλαστικής του Moorfields Eye Hospital London.